Region - Szczytno - Miasto i Powiat

MIASTO – Szczytno 

Historia

Powstanie miasta związane jest z zamkiem krzyżackim zbudowanym w poł. XIV w. w pobliżu starego szlaku handlowego biegnącego znad Bałtyku na południe Europy. Zamek, wzmocniony fosą i wałem, ulokowany został na półwyspie między dwoma jeziorami "Sciten Minor" i “Sciten Maior” (z łac.).

Od imienia komtura krzyżackiego Ortolfa z Trewiru, założyciela warowni, nadano jej nazwę Ortolfsburg, a później zmieniono na Ortelsburg. Żyjąca w okolicy ludność słowiańska nazywała to miejsce Szczytnem, od wyżej przytoczonych łacińskich nazw jezior.

W 1360 r. na północ od zamku powstała osada bartników, przybyłych z Mazowsza, którą nazwano Bartna Strona. Istniejąca już w XV wieku osada, położona na pd. od zamku, wraz z jego przebudową i zmianą funkcji, zaczęła się szybko rozwijać. Osiedlili się w niej m.in. budowniczowie i rzemieślnicy zatrudnieni przy budowie zamku. Na początku XVII w. rozwijające się osiedle uzyskało prawo warzenia i wyszynku piwa. Od 1616 r. określano je mianem miasteczka.

Pełne prawa miejskie Szczytno uzyskało w 1723 r. Wiek XVII przyniósł pożary, epidemie i zniszczenia spowodowane wojnami. W XIX w. nastąpił wyraźny przestrzenny i demograficzny rozwój miasta, a w 1818 r. stało się ono stolicą powiatu. Wybudowano wiele budynków urzędowych, powstały szkoły. Na przełomie następnego wieku powstał tu ważny węzeł kolejowy. W latach 1883 - 84 wydawano jedyne wówczas w Prusach w języku polskim pismo "Mazur". W 1910 r. założono tu Bank Mazurski.

Okres plebiscytu wzmógł agresję zwolenników germanizacji. Dochodziło do napadów i pobić działaczy ruchu polskiego , rozpędzano wiece i spotkania. Po przegranym plebiscycie, mimo nieustającego terroru, w 1922r. powołano do życia Samopomoc Mazurską. Rok później powstała w Szczytnie nowa organizacja - Zjednoczenie Mazurskie i zaczął ukazywać się "Mazurski Przyjaciel Ludu”. Walkę o polską szkołę w pobliskim Piasutnie przypłacił życiem Jerzy Lanc.

Koniec II Wojny Światowej przyniósł znaczne zniszczenia. Po ucieczce a potem wysiedleniu reszty niemieckich mieszkańców do wyludnionego miasta, w czerwcu 1945 r. przybył pierwszy transport repatriantów z Wołynia. Dali oni początek nowej społeczności miejskiej. W 1961 r. osiągnęło liczbę ponad 13 tys. mieszkańców, a w lutym 1995 r. liczba ta uległa podwojeniu i wynosiła 27.973 osoby. W 1975r. po zmianie podziału administracyjnego kraju, Szczytno przestało być miastem powiatowym.

Od 1990 r. ukazuje się lokalny tygodnik " Kurek Mazurski", a od 1997 r. "Nasz Mazur". Rozwojowi miasta sprzyja położenie na pograniczu Krainy Wielkich Jezior. Rosnące zainteresowanie tym regionem turystów krajowych i zagranicznych wpłynęło na decyzje uruchomienia w 1995 r. Portu Lotniczego "Mazury", w Szymanach pod Szczytnem. Zgodnie z nowym podziałem administracyjnym kraju, obowiązującym od 1 stycznia 1999 roku, Szczytno stało siedzibą powiatu szczycieńskiego wchodzącego w skład województwa warmińsko-mazurskiego.

Ruiny Zamku Krzyżackiego

Zamek miał charakter przygranicznej strażnicy, ochraniał również przebiegający w pobliżu trakt handlowy z południa nad Bałtyk. Pierwsza budowla była drewniana i spłonęła podczas litewskiego najazdu w 1370 roku. Na jej miejsce wzniesiono zamek z kamienia i cegły, który stał się siedzibą krzyżackiego administratora obwodowego. Na cześć komtura elbląskiego Ortolfa z Trewiru, zamkowi nadano nazwę Ortolfsburg, skąd wywiodło się później miano Ortelsburg.

W wiekach XV i XVI był kilkakrotnie obiektem walk podczas wojen polsko - krzyżackich. Po sekularyzacji zamek został przebudowany na rezydencję myśliwską, w której przebywali przyjeżdżający na łowy książęta pruscy, a w latach 1628 - 1629 i w roku 1639 była miejscem pobytu króla polskiego, Władysława IV. Szalejące w XVII stuleciu wojny nie ominęły miasteczka ani zamku. W 1656 roku, podczas katastrofalnego dla całych Mazur najazdu tatarskiego, budowla ta chyba ostatni raz spełniła swe obronne zadanie.

Na początku XVIII w. rozebrano część murów i wież od strony zachodniej, uzyskując materiał do budowy ceglanych domów. Pod koniec stulecia rozebrano część wschodnią, fragment fosy, a przez dziedziniec wytyczono ulicę. W 1925r. ulokowano tu Heimatmuseum, które jako polskie muzeum regionalne przetrwało do roku 1948. W latach 1990 - 92, mury zamkowe zabezpieczono w postaci trwałej ruiny i stanowią obecnie oryginalną scenerię imprez kulturalnych i rozrywkowych organizowanych w sezonie turystycznym.

Ratusz Miejski

Jest to dość młody zabytek wzniesiony w latach 1936 - 1937. Interesujące jest przeszklenie klatki schodowej głównej, na całej jej wysokości, za pomocą kasetonów ozdobionych wyrytymi znakami cechów rzemieślniczych. Na uwagę zasługuje też: bogato zdobiona sala konferencyjna, w której odbywają się m. in. obrady Rady Miejskiej oraz wieża zegarowa stanowiąca świetny punkt widokowy i miejsce wystaw plastycznych. W Ratuszu mieszczą się urzędy: Miasta, Gminy, Rady Miejskiej, Rady Gminy oraz Urząd Powiatowy w Szczytnie.

Muzeum Mazurskie

Muzeum Mazurskie w Szczytnie (zajmuje część skrzydła Ratusza) działa od 1945 roku i kontynuuje tradycje dawnego HEIMATMUSEUM, dziedzicząc po nim zbiory w liczbie 600 obiektów prezentujących etnologię, historię, archeologię, sztukę i rzemiosło artystyczne, militaria, numizmatykę i przyrodę. Na wystawie stałej w czterech salach prezentuje się w sposób wyczerpujący i ciekawy kulturę ludową Mazurów: meble, tkaniny, ceramikę, sprzęty oraz narzędzia gospodarskie i rzemieślnicze.

Dumą placówki jest unikatowa kolekcja ludowych mazurskich kafli piecowych. Pozostałe ekspozycje stałe dotyczą przeszłości miasta i regionu oraz walorów lokalnego środowiska przyrodniczego. Organizowane są także wystawy czasowe, których temat stanowią zwykle zjawiska zachodzące w lokalnym środowisku.

Zapraszamy na strony internetowe:  www.muzeumszczytno.art.pl , www.ziemiaszczycienska.pl

Kościół Ewangelicko - Augsburski

Obecna bryła Kościoła wywodzi się z XVIII w. choć istnienie świątyni w tym rejonie (ul. Warszawska) poświadczają już dokumenty z 1485r. Założył ją biskup warminski Mikołaj Tungen, a pierwszym proboszczem został Mikołaj z Rzekwuja w ziemi płockiej. Początkowo była to budowla drewniana, która po raz pierwszy spłonęła w latach 1519 - 1521, podczas wojny polsko - krzyżackiej.

W 1525r. kościół przeszedł na własność hierarchii ewangelickiej. W początkach XVIII stulecia powstała budowla murowana.

Zapraszamy na stronę internetową  - www.luteranie.pl/szczytno

Chata Mazurska

Chata Mazurska na ulicy Marii Konopnickiej nr 16 jest przykładem dobrze zabezpieczonej chałupy z połowy XIX wieku. Zbudowana z sosnowych bali, na dębowej podwalinie, spoczywającej na podmurówce z głazów, wyróżnia się charakterystyczną ozdobą wieńczącą ścianę szczytową w postaci tzw. pazdura.

W obejściu Chaty zorganizowano wystawę dawnego cięższego sprzętu gospodarczego, a wnętrze udostępnione zwiedzającym stanowi ekspozycję sprzętu gospodarczego domu.

Trakt Królewski

W przeciwnym kierunku niż dawna ulica Rynkowa, biegła droga do Królewca . Jej początek stanowią dziś ulice Sienkiewicza i dalej Mickiewicza, na których zachowano bruk z początku XX wieku. Przy ulicy Mickiewicza usytuowane są zabytkowe budynki browaru szczycieńskiego z końca XIX w.

Interes piwowarski przeżywał wielki rozwój pod koniec XVI kiedy to przebudowano zamek i napłynęło wówczas do podzamkowej wsi wielu rzemieślników i robotników. W latach 1602 - 1603 tutejszym mieszkańcom zostały przyznane prawa do warzenia piwa i odbywania targów i jarmarków. W 1716 r. na blisko 500 mieszkańców zajęciem warzenia piwa trudniło się 36 osób.

Bartna Strona

Bartna Strona, inaczej Buetnerdorf, uzyskała lokację w 1360 r., a więc była starsza od osady podzamkowej. Kopię dokumentu lokacyjnego, na którego podstawie osiedlali się tu polscy bartnicy, można obejrzeć w Muzeum Mazurskim.

Mieszkańcy oprócz pilnowania barci zajmowali się również myśliwstwem. W końcu XIX w. Bartna Strona pozostawała najliczniejszą, z wyjątkiem miast, miejscowością w powiecie.W 1912 r. liczyła 3555 mieszkańców, podczas gdy w Szczytnie dopiero po jej wcieleniu żyło w 1914 r. 9300 osób.Stanowiąc obecnie najstarszą część miasta o wiejskim rodowodzie, zachowała wśród swej zabudowy ciekawe obiekty regionalnego budownictwa ludowego.

Ulica Rynkowa

Ulica Rynkowa to dzisiejsza ulica Odrodzenia, choć dawna nazwa lepiej odzwierciedlała jej rolę i charakter. Do dziś pozostaje głównym traktem komunikacyjnym miasta, krzyżując się z ulicą Warszawską - dawnym traktem warszawskim.

Po prawej stronie rynkowej ulicy, idąc w kierunku tego historycznego skrzyżowania od strony ratusza, zachowały się kamienice mieszczańskie będące pozostałością dziewiętnastowiecznej zabudowy centrum. Dokumenty potwierdzają, iż jest to najstarszy rejon Szczytna. W XVI w. były tu dwie karczmy, które prawdopodobnie zapoczątkowały tę osadę.

Dom Polski

Niedaleko dworców PKP i PKS, przy ulicy Polskiej 35, znajduje się budynek, na którym umieszczone są tablice pamiątkowe poświęcone ludziom i instytucjom zaangażowanym w ruch polski na Mazurach. Tu skupiali się w okresie międzywojennym działacze i dziennikarze, pracujący nad propagowaniem i podtrzymywaniem wśród ludu mazurskiego jego tożsamości i odrębności.

Z placówką tą związane są nazwiska takich działaczy, jak Gustaw Leyding - senior i junior, Kazimierz Jaroszyk, redaktor ,,Mazura", Bogumił Linka, bracia Karol i Hugo Bahrke, a także ich poprzedników: Michała Kajki, Jana Jagiełko, Bogumiła Labusza. W okresie Międzywojennym Dom Polski był ośrodkiem dla takich organizacji, jak Zjednoczenie Mazurskie, Samopomoc Mazurska czy Związek Polaków w Niemczech.

Cmentarze

Są w Szczytnie trzy historyczne wyznaniowe cmentarze. Wszystkie powstały w XIX wieku, jednakże najstarszym jest cmentarz żydowski przy ulicy Łomżyńskiej, założony w 1815 roku.

Inne obiekty historyczne

Budynek Sądu Rejonowego z lat 1867 - 1869, ul. Sienkiewicza
Dom Pomocy Społecznej (dawne gimnazjum żeńskie) z lat 1883/1884
Urząd Skarbowy ( dawne starostwo) z 1885 roku, ul. Warszawska
Wyższa Szkoła Policji z 1886 roku, ul. Piłsudskiego
Budynek Poczty z 1892 roku
Kościół pw. WNMP, w stylu neogotyckim, z lat 1897 - 1899, ul. Konopnickiej
Kościół Chrześcijan Baptystów z 1903 roku, ul. Sienkiewicza
Szpital z lat 1908/1909, rozbudowany w 1921 roku, ul. Curie-Skłodowskiej
Państwowy Dom Dziecka z 1913 roku
Wieża ciśnień (ul. Spacerowa) i wodociągi

Więcej informacji na oficjalnej stronie Urzędu Miasta w Szczytnie

Przydatne strony:
www.e-szczytno.eu
www.turystyka.szczytno.pl
http://bip.e-szczytno.eu/public/

Źródło: www.e-szczytno.eu
Foto: www.e-szczytno.eu

POWIAT - Szczycieński

Reformy profeudalne

Jak walec drogowy przetoczyły się na początku XIX wieku przez ziemie dawnych Prus Wschodnich wojny napoleońskie. Spustoszone i ograbione przez przemarsze wielkich armii miasta i wsie przedstawiały opłakany widok. Głód, choroby i śmierć zbierały obfite żniwo. Jednak wielka burza dziejowa, która zaczęła się w dalekim Paryżu zdobyciem Bastylii, miała i swoje dobre strony, runął feudalizm, ustrój, który panował w Europie ponad tysiąc lat.

Pierwszą jaskółką nadchodzących zmian i reform było zniesienie przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III w 1808 roku poddaństwa i uwłaszczenia chłopów. Król pruski, największy feudał w królestwie, do którego należało trzy czwarte ziemi, zgodzić się musiał na zniesienie dotychczasowych form własności. Ziemia, która dla chłopa była dotychczas dzierżawą, stawała się teraz jego własnością.

Naturalnie proces uwłaszczenia wymagał poprzedniej komasacji (scalenia) rozdrobnionych gruntów trwał jeszcze długie lata, jednak pierwszy krok do nowoczesnej gospodarki został zrobiony.

Szczytno w okręgu nidzickim

Archaiczna, ustanowiona jeszcze przez pierwszych książąt i królów pruskich, administracja też wymagała dostosowania jej do nowych czasów. Od Fryderyka Wielkiego, Prusy Wschodnie dzieliły się na dwie agendy ministerstwa skarbu,  litewską z siedzibą w Gubinie i pruską z siedzibą w Królewcu. Obie agendy dzieliły się na izby wojenne i zarząd majątków ziemskich, te z kolei składały się z krajowych okręgów, którym podlegały urzędy.

Urzędy w Szczytnie, Wielbarku, w Dźwierzutach i Rozogach należało do krajowego okręgu w Nidzicy. Miasta: Szczytno, Pasym, Wielbark, Olsztynek i Nidzica należały do osobliwego okręgu miejskiego Nidzica.

Żadne z tych miast nie miało samorządu, a starosta okręgu miał tylko za zadanie składać raporty podczas królewskich wizytacji. Składający się z wielkich właścicieli ziemskich sejmik okręgowy zbierał się dwa razy w roku dla sprawdzenia bieżących wydatków, po raz drugi dla zatwierdzenia etapów administracyjnych. Nie wykluczone, że król pruski sam nie mógł się w końcu połapać w tej zawiłości urzędów i administracyjnych łamigłówek. Administracja wymagała reformy.

Pierwszego lutego 1818 roku powstał powiat Szczytno i Urząd Powiatowy w Szczytnie. Granice powiatu były mniej więcej zgodne z dzisiejszymi granicami, z tym, że tereny dzisiejszej gminy Jedwabno należały do powiatu nidzickiego.

Nowy porządek

Na radę powiatową należało jeszcze poczekać prawie dziesięć lat. Dopiero w 1828 roku wyszły zarządzania królewskie dotyczące samorządu powiatowego tym to roku po raz pierwszy zasiedli obok siebie radni miast i wsi powiatu. Szczególne znaczenie dla zarządu powiatem miało wprowadzenie 13 grudnia 1872 roku nowego porządku zarządzania powiatem, który dawał szerokie uprawnienia samorządowi. Powstał sejmik powiatowy i zarząd powiatu. Miejsce sołtysów w sejmiku zajęli wybierani co 6 lat przedstawiciele wsi. Nie był to koniec zmian. W 1891 roku wprowadzona dla obszarów wiejskie nowe prawo wyborcze.

Po przegranej wojnie i upadku w 1918 roku cesarstwa Niemiec w 1923 roku wprowadzono w sejmiku powiatowym i w zarządzie powiatu zasadę prawa większości głosów. Pierwszym starostą powiatu szczycieńskiego został arystokrata Ritter von Berg, który miał swoją rodową siedzibę w Borkach Wielkich, W pobliżu Kobalt. Mianowanie swoje na starostę bo był to starosta mianowany, a nie wybierany zawdzięczał on zasługom, które oddał królestwu pruskiemu podczas wojen napoleońskich.

Ostatni starosta

Ostatnim starostą powiatowym w czasie pierwszej wojny światowej i w okresie międzywojennym, do stycznia 1945 roku był doktor von Poser, człowiek o wyjątkowym talencie organizacyjnym, a nawet dyplomatycznym. Jego zasługą było to, że już w 1916 roku, a więc w czasie wojny, dzięki pomocy patronackich miast, Berlina i Wiednia, ruszyła odbudowa zniszczonego przez wojska rosyjskie Szczytna i wielu zniszczonych wsi szczycieńskiego powiatu.

Talenty organizacyjne starosty okazały się także w latach powojennych, gdy położone na południu powiatu wsie na skutek długotrwałych opadów nie miały siana dla bydła i koni. Staraniem starosty znalazły się w Berlinie pieniądze na meliorację podmokłych łąk i pól w rozlewiskach rzek Wałpuszy, Omulwi, Rozogi i Orzyca.

Do roku 1930 osuszono 16 tys. hektarów, a po roku 30- tym jeszcze 11 tys., co w sumie o ponad 1/3 podniosło powierzchnię uprawnych łąk i pól w powiecie, co za tym zwiększyło rozwój terenów wiejskich.

O mały włos

Dzięki dobrosąsiedzkim stosunkom ze starostami nadgranicznymi polskich powiatów Przasnyszu i Ostrołęce, starosta szczycieński uzyskał zezwolenie na odprowadzenie wód ze zmeliorowanych terenów do rzek na terenie Polski.

Zresztą strona polska odniosła z tego też korzyści. Przylegające do granicy polskiej łąki też zostały osuszone. Najbiedniejsza południowa część powiatu szczycieńskiego wiele na tym skorzystała.

Podczas robót melioracyjnych omal nie doszło do polsko- niemieckiego konfliktu granicznego. Podczas kopania rowu odwadniającego nad rzeką Omulew, wzdłuż granicy, kanał w kilku miejscach przechodził przez polskie terytorium. Nie było to wielkie naruszenie granicy, chodziło o 0,5-1,0m. Gdyby jednak wiadomość o tym dotarła do Berlina lub do Warszawy, groził konflikt dyplomatyczny o naruszenie granic. Sprawę załatwiono więc po sąsiedzku  polubownie. W miejscu, gdzie przebiegała poprzednio granica polska, wbito pale, które oznaczały przebieg granicy.

Pierwszy powojenny

Wojna 1945r. jak nawałnica przetoczyła się przez miasto i powiat szczycieński. Jej efektem było spalone miasto i opuszczone zniszczone wsie. Pierwszym powojennym, polskim starostą został w maju 1945 roku rdzenny, żyjący do dziś w Olsztynie, Mazur Walter Późny. O życiu tego człowieka można by napisać książkę.

Urodzony w Dębowcu, wsi w gminie Jedwabno, po której dziś śladów nie zostało, działacz Związku Polaków w Niemczech w Okręgu Mazurskim, współpracownik polskiej prasy w Niemczech, żołnierz września 1939 roku, konspirator i więzień Pawiaka był doskonałym kandydatem na to stanowisko. Gdy 26 maja 1945 roku radziecki komendant miasta, pułkownik Romanienko, przekazywał mu władzę, nie sądził, że nowy starosta jest Mazurem, do czego z resztą niebezpiecznie było się przyznawać.

Miał przed sobą pierwszy polski starosta trudne zadanie. Miasto i powiat wyludnione i zniszczone, zaopatrzenie i opieka medyczna nie istniały, w terenie grasowały uzbrojone bandy szabrowników. Pierwszą rzeczą było uruchomić zaopatrzenie, ulokować osadników napływających ze zniszczonych nadnarwiańskich terenów i z Wołynia, i nie dopuścić do rozgrabienia ocalałego mienia.

Nowy starosta dwoił się i troił, sprowadził na terenie powiatu szwedzką i duńską misję humanitarną, której lekarze pomagali przy opanowaniu tragicznej sytuacji sanitarnej, groził bowiem wybuch epidemii. Do pomocy przy ściąganiu band szabrowników wzywał starosta, gdy milicja nie radziła sobie, kwaterujące w koszarach oddziały 52-go pułku piechoty, a nawet oddziały Armii Radzieckiej. Jakie to były czasy, świadczy o tym następujące zdarzenie.

Wróg ludu

Wiosną 1946 roku, przed starostwem zjawiło się kilkuset nagich, okrytych tylko kocami ludzi spod Rozóg, których jakaś banda ograbiała dosłownie ze wszystkiego. I taki problem musiał starosta powiatowy rozwiązać. Na szczęście istniała UNRRA (amerykańska organizacja pomocy humanitarnej) i jej dostawy.

Życie powoli normalizowało się. Cieszyła się każda uruchomiona piekarnia, każdy sklep, każdy warsztat pracy, każda szkoła. W lutym 1949 roku, po czteroletnim, trudnym, w najgorszym czasie trwającym urzędowaniu, efektem którego był zaludniony, tętniący normalnym już życiem powiat Walter Późny złożył podanie o dymisję. W kraju rozpoczęło się polowanie na czarownice. Urząd Bezpieczeństwa wszędzie szukał wrogów ludu.

Prześladowania nie ominęły i pierwszego starosty, aresztowany, więziony w Olsztynie, pomimo zachęcających propozycji załatwienia paszportu na wyjazd do Niemiec, Walter Późny nie opuścił rodzinnych Mazur. Po październiku 1956 roku wroga ludu zrehabilitowano i wkrótce potem został posłem na sejm.

Koło historii się zamknęło

Powiat szczycieński zachował w zasadzie przedwojenne granice, dołączono jedynie do niego gminę Jedwabno. Z czasem starostę powiatowego przemianowano na przewodniczącego powiatowej rady narodowej, a rade powiatową przechrzczono na powiatową radę narodową.

W 1975 roku decyzją I sekretarza PZPR, Edwarda Gierka w miejsce dotychczasowych 17 województw stworzono 49 województw, a powiaty rozwiązano, dając większe uprawnienia urzędom gminnym. Dwuszczeblowy podział władzy gmina województwo w Polsce nie sprawdził się, powstał pomysł powrotu do starego, sprawdzonego przez wieki w Polsce, a także w sąsiednich krajach, np. w Niemczech, trójszczeblowego podziału władzy.

Decyzją sejmu Rzeczypospolitej, od 1 stycznia 1999 roku przywrócono poprzedni podział administracyjny kraju, tym samym powiat Szczytno wrócił na swoje miejsce.

Środowisko przyrodnicze.

Naturalne warunki przyrodniczo - klimatyczne, rzeźba terenu, warunki geomorfologiczne, występowanie zasobów wodnych wód powierzchniowych i podziemnych oraz lokalnych kopalin przesądzają o możliwościach zagospodarowania, preferują jako wiodące gałęzie gospodarki: rolnictwo, turystykę, przemysł oparty o naturalne surowce tj. drewno, kopaliny (pospółka, piasek, żwir, torf) przy zachowaniu równowagi biologicznej ze szczególną dbałością o ochronę środowiska w bardzo szerokim pojęciu.

Na obszarze powiatu tereny chronione stanowią około 70 % powierzchni. Tworzą je rezerwaty przyrody Galwica, Kulka, Sasek, Małga oraz w części północno - zachodniej Mazurski Park Krajobrazowy wraz z ich otulinami. Na obszarze chronionym występują rzadkie okazy roślin w tym: kosaciec syberyjski, pięciornik norweski oraz liczne pomniki przyrody w liczbie zarejestrowanych 120 obiektów. Z bardziej znanych to jałowce w okolicach Lipowca i dęby Napiwodzko - Ramudzkie w Nadleśnictwie Jedwabno.

Wśród chronionych gatunków zwierząt na terenie powiatu występuje: ryś, bóbr, orzeł bielik, bocian czarny i kraska (jedyne stanowisko na Warmii i Mazurach). Ochroną objęte są wody powierzchniowe w ramach utworzonych stref ochronnych wokół jezior i rzek (zakaz zabudowy), oraz Omulewski podziemny zbiornik wody pitnej leżący w granicach gmin Jedwabno, Wielbark i południowej części gminy Szczytno, gdzie zabudowa jest ograniczona (do obiektów z zabezpieczonym odbiorem ścieków) oraz obowiązującym zakazem stosowania gnojowicy i ograniczeniem stosowanie nawozów mineralnych.

Na obszarze Powiatu panują niekorzystne warunki klimatyczne, średnia temperatura roczna wynosi 6,6 o C, średnia lipca 17,7 o C, a stycznia - 3,5 o C, co przesądza o zaliczeniu do najchłodniejszych miejsc w Polsce.

Ogólna liczba dni z temperaturą powyżej 0o C (z przymrozkami i mrozami) wynosi średnio 140 dni, co czyni okres wegetacji stosunkowo krótkim. Średnia roczna opadów osiąga 600 mm.

Ukształtowanie terenu dzieli Powiat na dwie części: północną o urozmaiconej rzeźbie terenu (teren pofałdowany) i południową płaską utworzoną z wypływających z lodowca piasków.

Obszar Powiatu charakteryzuje się dużą lesistością (około 50 %), występowaniem w części północnej wód powierzchniowych (jezior) około 4 % oraz zróżnicowaną bonitacją gleb. Teren polodowcowy w części północnej ma przewagę gleb lepszych III i IV klasy, część południowa zdecydowanie posiada gleby słabsze (klasa V i VI).

W obszarze zlewni rzek Szkwy, Omulwi i Rozogi występują duże kompleksy łąk o dobrej jakości z bogatą fauną i florą. Klimat, rzeźba terenu, przydatność rolnicza, duża lesistość przesądzają o możliwościach gospodarczych i kierunkach rozwoju.

Więcej informacji na oficjalnej stronie Powiatu Szczycieńskiego. 

Przydatne strony:
www.powiat.szczytno.pl

Źródło: www.powiat.szczytno.pl
Foto: www.powiat.szczytno.pl