Region - Braniewo - Miasto i Powiat

MIASTO - Braniewo

Braniewo  jest jednym z najstarszych miast w Polsce. Na kształtowanie tkanki miasta miała wpływ ponad 750 letnia historia, której bieg pozwolił przetrwać niestety niewielkiej ilości elementów dziedzictwa kulturowego. Początki powstania miasta to wybudowanie przez Krzyżaków około roku 1240 drewnianej warowni.

Obok, na wyspie nieco powyżej obecnego Braniewa kupcy założyli osadę targową. W 1254 r. owa osada otrzymała prawa miejskie lubeckie jako Braunsberg, ale już w 1260 r. została zniszczona podczas powstania Prusów. Po stłumieniu powstania, w roku 1273 rozpoczęto odbudowę miasta, zaś w 1280 roku wzniesiono zamek biskupi. W 1284 roku Braniewo ponownie otrzymało przywilej lokacyjny na prawie lubeckim.

Braniewo było pierwszą stolicą Warmii i do roku 1341 rezydencją biskupów warmińskich i krótko kapituły. W 1342 r. na prawym brzegu Pasłęki założono konkurencyjne – Nowe Miasto. Nie osiągnęło ono jednak nigdy tego stopnia rozwoju co Stare Miasto, zachowując charakter miejskiej, rzemieślniczo – rolniczej osady. Oba miasta zachowały swą odrębność aż do roku 1772 (rozbiór Polski), kiedy to zostały złączone administracyjnie w jeden zespół urbanistyczny.

W średniowieczu Braniewo zaliczane było do miast morskich, stanowiąc dla całej Warmii okno na świat, pośredniczyło w całym warmińskim handlu zagranicznym, posiadało prawo składu. W połowie XIV wieku zostało włączone do słynnego związku miast portowych – Hanzy. W całych Prusach tylko sześć miast należało do tego związku. Braniewo było jedynym miastem, a port braniewski jedynym hanzeatyckim portem Warmii. W Prusach Królewskich przyznano mu czwarte miejsce, bezpośrednio po trzech tzw. wielkich miastach pruskich, tj. po Gdański, Toruniu i Elblągu. Głównym produktem eksportowym był len. Podczas wojny trzynastoletniej, by wyrwać się spod wpływów Zakonu Krzyżackiego, Stare Miasto Braniewo przyłączyło się w 1440 roku do Związku Pruskiego stając się jednym z jego czynniejszych członków.

Klęska Krzyżaków w tej wojnie zadecydowała, iż na mocy drugiego pokoju toruńskiego z 1466 r., miasto wraz z całą Warmią znalazło się w posiadaniu Polski. Wojny polsko – krzyżackie odbiły się ujemnie na handlu morskim miasta. Dodatkowe zagrożenie powodowały siły przyrody. Od XV wieku oprócz trudności w utrzymaniu toru wodnego przez Mierzeję i Zalew, doszła konieczność częściowego przeniesienia portu do ujścia Pasłęki. Czynniki te oraz konkurencja Elbląga i Królewca (po 1772 r.) spowodowały regres pogłębiony w XVI wieku ostatecznym zamuleniem Głębi Bałgijskiej, co doprowadziło do całkowitego upadku braniewskiego portu.

Począwszy od wieku XVI miasto było ważnym centrum szkolnictwa, istotnym dla rozwoju całego wschodniego regionu nadbałtyckiego, dzięki sprowadzeniu przez kardynała Stanisława Hozjusza w 1565 roku jezuitów. Zorganizowali oni w Braniewie swoje kolegium, a przy nim gimnazjum , seminarium diecezjalne i seminarium papieskie. Głównie dla potrzeb oświaty powstała oficyna drukarska, prowadzona najpierw przez rzemieślników prywatnych, zaś w końcu XVII wieku została wykupiona przez zakon.
Działalność oficyny braniewskiej w latach 1598–1773, nie pozostawała bez wyraźnego wpływu na rozwój kulturalny Warmii, zachowanie i utrwalenie wśród tamtejszej ludności języka polskiego i polskich tradycji.

„Miasto, którego znaczenie opierało się na handlu i rzemiośle, stało się na przełomie XVI i XVII wieku centrum życia umysłowego Warmii i jednym z ważniejszych miast północny”.

W okresie wojen szwedzkich miasto poniosło ciężkie straty. Szczególnego uszczerbku doznały cenne zbiory biblioteki Colegium Hosianum, które zrabowane przez Szwedów w czasie ich okupacji Braniewa w latach 1625 – 1635, stały się częścią uniwersytetu w Uppsali. W czasie drugiej wojny szwedzkiej 1655 –1660 miasto stało się przedmiotem sporu między Szwedami a elektorem Brandenburskim, czego wynikiem była kolejna okupacja, tym razem przez wojska pruskie, trwająca 8 lat.

Dopiero w roku 1663 Braniewo wyniszczone przez nędzę i zarazę zostało przekazane w ręce biskupa warmińskiego. Zrujnowane gospodarczo miasto zaczęło, ku schyłkowi XVII wieku, powoli dźwigać się z upadku, ale już nigdy nie osiągnęło takiego rozkwitu jak na początku tego stulecia.

U progu XVIII wieku czekała je nowa seria wojen i związanych z nimi nieszczęść. Po zakończeniu wojny północnej i wielkiej epidemii dżumy, która dotknęła miasto w 1709 roku Braniewo zaczęło znowu odżywać. Napłynęli nowi mieszkańcy, powstawały nowe przedmieścia. Wtedy też na większą skalę pojawiły się na terenie miasta budowle barokowe.

Mimo rozbudowy Braniewa jego sytuacja gospodarcza w drugiej połowie XVIII wieku była coraz gorsza. Zubożenie Warmii w czasie wojny siedmioletniej (1756 –1763) odbiło się na handlu i rzemiośle. Również sytuacja polityczna stawała się coraz groźniejsza. Jak wykazała wojna siedmioletnia przynależność Warmii do Polski była już tylko formalna.

W końcu XVIII wieku po rozbiorach Polski nastąpiło związane z likwidacją granic ożywienie gospodarcze Prus, czego skutki odczuło również Braniewo.

W efekcie wojen napoleońskich miasto znacznie zubożało. Reformy uwłaszczeniowe, zapoczątkowane w 1807 roku spowodowały napływ bezrolnych chłopów, którzy w miastach poszukiwali pracy. Kończyła się era feudalizmu, powstały nowe układy społeczno – gospodarcze. Zmieniły się również funkcje i system gospodarczy Braniewa.

W połowie XIX wieku kształtujący się nowy układ szlaków komunikacyjnych przesądził o przyszłości miasta. Bezpośrednie połączenie kolejowe Malborka z Królewcem sprawiło, że miasto pozostawało na uboczu, a port u ujścia Pasłęki stracił swoje znaczenie. Po upadku wielkiego handlu życie gospodarcze ograniczyło się do drobnego przemysłu i rzemiosła. Ponadto wysoka pozycja Braniewa jako autonomicznego ośrodka nauki została podważona.

W 1780 roku zlikwidowano Colegium Hosianum, a w to miejsce powstało pruskie Gymnasium Academicum (1781 –1818), później Liceum Hosianum (1818 –1912). To ostatnie przemieniono w 1912 roku na Królewską Akademię, która istniała do 1945 roku.

Pierwsza wojna światowa ominęła Braniewo. Oddalenie od ważnych szlaków komunikacyjnych w tym przypadku zadziałało na korzyść miasta. Również powojenna inflacja i zastój gospodarczy dały się tu odczuć mniej dotkliwie niż w innych miastach Warmii. Czasy wielkiego kryzysu przyniosły miastu stagnację gospodarczą i bezrobocie.

W 1936 roku zwiększono garnizon wojskowy. Niemcy przygotowywały się do wojny. Kilka tygodni przed wkroczeniem na te tereny, armii radzieckiej, miasto przygarnęło uciekinierów z obszarów Prus Wschodnich. Zdobycie miasta przez czerwonoarmistów nastąpiło 20 marca 1945 roku. Podczas zaciętych walk legło w gruzach około 80% zabudowy, w tym całe zabytkowe miasto i większość fabryk.

Rok 1945 otworzył w dziejach Braniewa nowy okres historii. Był to rok najtragiczniejszy dla miasta. W toku działań wojennych zostało zniszczone i wyludnione, mieszkańcy musieli opuścić gród na rozkaz władz niemieckich o ewakuacji, a ci, którzy powrócili z wojennej tułaczki, zostali wkrótce – na mocy postanowień międzynarodowych – wysiedleni do Niemiec przez władze polskie. Do miasta napłynęła ludność polska, byli to zupełnie nowi ludzie, którzy dopiero z czasem uświadomili sobie „geniusz miejsca”, dokąd sprowadził je los. Z trudem odbudowano miasto, w którym po dzień dzisiejszy pozostały puste place zaświadczające o skutkach wojny.

Prowadzone w latach 1955/59 rozbiórki (cegły trafiają do odbudowującej swoje zabytki Warszawy) i wprowadzenie do śródmieścia typowej zabudowy blokowej zniszczyły zabytkowy charakter miasta. Patrząc z perspektywy 50 lat na to co działo się w mieście, można dostrzec trudy mozolnej odbudowy, przywracania życia miastu niegdyś sławnemu. Zostało one odbudowywane wolniej od pozostałych miast regionu, najpóźniej dotarły ekipy polskiej administracji, najpóźniej organizowały się partie polityczne oraz najpóźniej miasto opuściły wojska radzieckie. Przez wiele lat miasto przeżywało stagnację.

W 1990 roku w wyniku wolnych wyborów wybrano nowe władze samorządowe oraz burmistrza miasta. Od 1991 roku trwają dziania zmierzające do przywrócenia miastu dawnego i niepowtarzalnego klimatu poprzez stopniową odbudowę kolejnych kwartałów Starego Miasta, gdyż jest to najcenniejszy obszar Braniewa otoczony pozostałościami fos, terenami zieleni oraz na południu terenem ZOO, umieszczonym w byłym ogrodzie botanicznym.

Zabytki :

Wieża Brama Zamku Biskupiego

Fragment zamku biskupiego (nieistniejącego). Zbudowana wraz z zamkiem po drugiej połowie XIII w., gotycka, na planie kwadratu, trzykondygnacyjna. Położona w centrum Braniewa.

Murowany zamek biskupi, w swym zasadniczym kształcie, powstał za rządów biskupa Henryka I Fleminga w latach 1278-1300. Posiadał własne mury obronne i baszty. Miasta i zamku broniła szeroka fosa, utworzona dzięki wykorzystaniu starorzecza Pasłęki sam natomiast zamek odzielał od miasta węższa fosa. Zachowana wieża znajdowała się między zamkiem głównym a przedzamczem.

Dolna część gotyckiej wieży pochodzi  z czwartej ćwierci XIIIw. wyższa z lat 1320-1330, ostatnia z XVIIw. Wieńczące ją ozdonbe gzymsy pochdzą z czasów budowy szkoły (1873). Wzniesiona na kamiennej podmórówce, z widocznym ostrołukowym przejazdem bramnym. Elewacje noszą ślady licznych rzekształceń. "Wnetrze wieży kryje prawdziwy zrchitektoniczny skarb: kaplicę (...) przykrytą sklepieniem gwiaździstym o gruszkowym przekroju żeber, wspartym na konsolach ze sztucznego kamienia. Kaplica obejmowała dwie kondygnacje, w zachodnim narożniku znajdują się murowane, kręcone schodki, które prowadziły na obiegającą wnętrze galeryjkę utworzoną w grubości murów wieży". W jednej z wnęk, na płn-zach ścianie wmurowana jest tablica z piaskowca z herbem biskupa Szymona Rudnickiego.

W wyniku ostatniej wojny runęło sklepienie gwiaździste kaplicy (którego uroda najprawdopodobniej uchroniła wieżę przed rozbiórką). Zrekonstruowano je w 1960 r. Dziś wnętrza dawnej wieży bramnej są niestety całkowicie niedostępne.

Hospicjum dla konwertytów

Wybudowane w 1719 r. Budynek parterowy w formie czworoboku z frontem na którym znajduje się herb fundatora  - biskupa Teodora Potockiego.  Przeznaczony był jako miejsce schronienia dla tych konwertytów z Prus, którzy z powodu zmiany religii musieli migrować. Obecnie znajduje się tam Inkubator Przedsiębiorczości.

Spichrz tzw. Mariacki

Należał do dużego zespołu budynków magazynowych stojących w porcie nad  Pasłęką. Zbudowany w 1831 r. bez cech stylowych.

Dawne Kolegium Jezuickie

Jego historia sięga XVI w. kiedy to w tym miejscu rozpoczęli swoją działalność Jezuici, po raz pierwszy sprowadzeni do Polski, do Braniewa, przez kard. St. Hozjusza w 1565 r. Założona i kierowana przez nich uczelnia zdobyła krajową i międzynarodową sławę, czyniąc Braniewo jednym z najważniejszych ośrodków edukacyjnych w Polsce. To dzięki Collegium Hosianum a potem seminarium diecezjalnym i papieskim -w których kształcili się i wykładali ludzie nauki tak z Polski jak i krajów Europy- Braniewo na lata zdobyło miano "Aten Północy". Obecny budynek zbudowano w latach 1743-1771, na miejscu dawnych budynków pofranciszkańskich, później wiele razy przebudowywany. Dotyka on jedynym szczytem Bramy Mniszej, a drugim Bramy Młyna Kieratowego. Późnobarokowy, murowany, trzykondygnacyjny budynek.

Dworzec Kolejowy

Wybudowany w roku 1852 w związku z otwarciem linii kolejowej łączącej Braniewo z Malborkiem i Królewcem.

Urząd Miasta

Dawniej siedziba Starostwa. Reprezentacyjny gmach ceglany wzniesiony w roku 1878 w typowym wówczas stylu dla obiektów użyteczności publicznej, nawiązującym do form gotyckich.

Budynek Sądu

Budynek Sądu pochodzi z XIX w.

Budynek Mieszkalny

Charakter willlowy bez jednoznacznych cech stylowych. Budynek zbudowany na podstawie prostokąta o bardzo urozmaiconej bryle. Powstał na początku XX wieku.

Ogród Zoologiczno-Botaniczny

W Braniewie znajduje się najmniejszy w Polsce i jedyny w województwie Ogród Zoologiczno- Botaniczny. Powstał w latach pięćdziesiątych, z inicjatywy Pana Zdzisława Butkiewicza , w średniowiecznej fosie obronnej, na miejscu przedwojennego ogrodu botanicznego.

O istnieniu braniewskiego ZOO dowiedziano się w Polsce dzięki ucieczce dwóch niedźwiadków, które przez kilka godzin buszowały po mieście. Po tym wydarzeniu nawiązano współprace z oliwskim ZOO, skąd otrzymano nowe zwierzęta. W 1987 r. przystąpiono do jego rozbudowy. W czasach świetności liczył około 200 gatunków zwierząt.

Dziś na terenie braniewskiego ogrodu można zobaczyć : unikalną roślinność (m.in. tulipanowiec, miłorząb japoński, dąb piramidalny) drzewostan jest oznakowany i opisany, umożliwia to przeprowadzenie na wolnym powietrzu lekcji zwierzęta: lama, koń Przewalskiego, owca grzywiasta, paw, osiołek, anui, niedźwiedź himalajski i brunatny, małpy,  papugi, świnki morskie, króliki, bażanty, jaki, łabędzie.

ZOO otwarte w okresie od 01 maja do 30 września w godzinach 10.00 – 18.00 (kasa czynna do godz. 17.00)

Przydatne strony:
www.braniewo.pl
www.it.braniewo.pl

Źródło: www.it.braniewo.pl
Foto: www.it.braniewo.pl

 

POWIAT - Braniewski

Dzieje Powiatu były nierozłącznie związane z Pasłęką i Zalewem Wiślanym.

Powiat braniewski jest częścią historycznej krainy Warmii a miasto Braniewo było siedzibą Biskupów Warmińskich i pierwszą stolicą Warmii.

Historię tych ziem tworzyli pogańscy Prusowie, Słowianie, Zakon Krzyżacki, Polacy i Niemcy. Na przestrzeni dziejów Braniewo i okolice stanowiły część Prus, państwa Zakonu Krzyżackiego, I Rzeczypospolitej, Niemieckich Prus Wschodnich.

Po wojnie Braniewo i okolice znalazły się w granicach Polski. Tereny te zasiedlone zostały przez mieszkańców centralnej Polski, kresów wschodnich (szczególnie z Wileńszczyzny) oraz po wojnie przez ludność pochodzenia ukraińskiego i Łemków (po akcji "Wisła").

Należy oddać cześć wszystkim dawnym i współczesnym mieszkańcom Braniewa i okolic - obywatelom wielu narodów, którzy zamieszkiwali te tereny i tworzyli ich wspaniałą historię.

Ostatnie półwiecze

Utworzony 1 stycznia 1999 roku powiat braniewski wszedł w skład województwa Warmińsko-Mazurskiego.

Powiat obejmuje 7 gmin: Miasto Braniewo, Miasto i Gmina Frombork, Miasto i Gmina Pieniężno, Gmina Braniewo, Gmina Lelkowo, Gmina Płoskinia i Gmina Wilczęta.

Siedzibą Starostwa Powiatowego jest miasto Braniewo.

Przywrócenie Braniewu dawnej rangi administracyjnej, stworzy szansę na pełniejszy rozwój społeczno-gospodarczy i kulturalny regionu. Powiat braniewski, w nowych granicach, zintegruje w naturalny sposób mieszkańców powiatu, a także innych gmin związanych historycznie i ekonomicznie z Braniewem. Powiat braniewski posiada dogodne warunki dla rozwoju przemysłu spożywczo-przetwórczego. Znajdujące się na terenie powiatu: szlaki turystyczne, międzynarodowe szlaki komunikacyjne, pomniki przyrody i zabytki stwarzają korzystne warunki dla rozkwitu turystyki i kontaktów międzynarodowych.

Latem 1945 roku organa aministracji państwowej objęły obszar powiatu braniewskiego, który liczył 162 miejscowości, w tym cztery miasta - zamieszkiwało go ok. 8,5 tys. osób. Podzielono go na 12 gmin liczących 120 gromad.

Na skutek zniszczeń wojennych i związanych z tym wyludnieniem w październiku 1945 roku dwa miasta, Frombork i Pieniężno, utraciły prawa miejskie.

Regulacja granicy państwowej spowodowała przyłączenie do terenu powiatu części przedwojennego powiatu świętomiejskiego tzn. obecnego Mamonowa, łącznie z gminami Żelazna Góra, Rogity i fragmentu Woli Lipowskiej. Po tej operacji powiat rozciągał się na przestrzeni 1260 km kwadratowych i liczył dwie gminy miejskie (Braniewo i Orneta) oraz dziewięć gmin wiejskich.

Przebieg lądowej granicy państwowej przechodzącej przez ówczesny powiat świętomiejski ustalono oficjalnie w Moskwie, 16 sierpnia 1946 roku, gdy podpisano umowę między rządami RP i ZSRR. Granica morska na Zalewie Wiślanym otrzymała dzisiejszy przebieg dopiero 5 marca 1957 roku - regulowała ją umowa międzypaństwowa, a przebiegała ona 4 km na południe od Mamonowa, 7 km na północ od Braniewa, a na Mierzei - 3 km na północny-wschód od miejscowości Nowa Karczma (Piaski).

Reformy i podziały

W roku 1948 na obszarze powiatu były w dalszym ciągu dwa miasta, a dziewięć gmin wiejskich podzielonych było na 98 gromad.

Taka sytuacja utrzymała się do roku 1954, w którym miała miejsce reforma dotycząca podziału administracyjnego państwa. Zostały wówczas zniesione gminy wiejskie i utworzono gromady - jednostki 3 do 4 razy większe od dotychczasowych. Tym samym dziewięć gmin wiejskich zastąpiono 21 gromadami. Jednocześnie zlikwidowano urząd sołtysa.

Przy okazji zmieniono granice miasta Braniewo. Oddzielono z niego Bobrowiec i Glinkę oraz kompleks lasów w południowej części miasta. Przyłączono je do nowej gromady Szyleny, a wsie Józefowo, Rudłowo, Osadę, Działy i Prętki zaliczono do nowo powstałej gromady Braniewo.

Owa reforma dzieliła powiat na gromady: Głębock, Bieńkowo, Orneta, Pluty, Henrykowo, Bażyny, Błudowo, Chruściel, Frombork, Lechowo, Lelkowo, Mingajny, Braniewo, Pakosze, Pieniężno, Płoskinia, Rogity, Szyleny, Wola Lipowska i Żelazna Góra.

Nowy podział nie utrzymał się długo. 1 stycznia 1958 roku Frombork otrzymał prawa osiedla. W międzyczasie gromadę Pluty przyłączono do powiatu iławeckiego, zaś braniewski pozyskał wsie Kwiatkowo i Wojciechowo. Na początku 1958 roku zlikwidowano gromadę Rogity, przyłączając ją do gromady Braniewo. Równocześnie gromada Lelkowo zyskała teren gromady Głębock, oprócz PGR Mątyty, które włączono do powiatu iławeckiego. Urząd sołtysa przywrócono w roku 1958.

W roku 1959 nastąpiły dalsze zmiany terytorialne wewnątrz powiatu:
- Bornity włączono do gromady Pieniężno, a wsie Ostry Kamień, Chwalęcin, Osetnik, Lejławki Wielkie oraz osady Giedawy i Augustyny przyłączono do gromady Bażyny;
- gromadę Henrykowo rodzielono między Pieniężno i Ornetę; wsie Cieszęty, Glebisko oraz PGR Cieszęty dołączono do gromady Pieniężno, zaś wsie Henrykowo, Kumajny, PGR i leśniczówkę Kumajny do gromady Orneta;
- gromadę Mingajny przyłączono do gromady Lechowo;
- rozdzielono także gromadę Pakosze: wsie Pakosze, Wyrębiska, Kierpajny Małe, osadę Brzostki i PGR Pakosze przyłączono do gromady Pieniężno, zaś wsie Długobór, Podlechy, Strubno, Łozy oraz osady Wysoka Braniewska, Wysoka Braniewska i Podlechy włączono w obszar gromady Płoskinia;
- cały teren gromady Szyleny przyłączono do gromady Braniewo.

Prawa miejskie

Frombork odzyskał w roku 1959, a Pieniężno, w dawnych jego granicach wydzielono i nadano mu prawa osiedla.

W latach 60-tych nastąpiły kolejne regulacje terytorialne. W roku 1961 zgodnie z wolą ludności z gromady Lechowo wyłączono wsie Kaszuny i Miejską Wolę, osadę Grabnik oraz leśniczówkę Krasny Dwór i przyłączono je do gromady Runowo w powiecie lidzbarskim.

Zlikwidowano także gromadę Błudowo, a jej obszar włączono do gromady Chruściel.

W roku 1965 z gromady Braniewo wyłączono obszar wsi Rogity, PGR Józefowo, PGR Elżbiecina i kolonię Braniewo przyłączając je do miasta Braniewa.

Rok 1967 przyniósł zmiany terytorialne gromad: Bieńkowo, Braniewo, Lelkowo, Orneta, Pieniężno, Płoskinia, Wola Lipowska i Żelazna Góra - dokonano korekt ich granic.

W następnym roku zlikwidowano kolejne gromady:
- Bieńkowo - jej teren przyłączono do gromady Lelkowo;
- Wola Lipowska - z której wsie Białczyn, Gajle, Kiersiny, Piotrowiec i Posady włączono do gromady Pieniężno;
wsie Kiersy, Mikołajewo, Wolę Lipowską, Zakrzewiec, Gronówko, Lipowinę, Strubiny i Goleszewo dołączono do gromady Braniewo.

Kolejne zmiany terytorialne polegały na przyłączeniu terytoriów powiatu Pasłeckiego. 1 stycznia 1969 roku z gromady Wilczęta wsie Dębiny i Bardyny włączono do gromad Bażyny i Płoskinia. Do Bażyn przyłączono także część gromady Dobry obejmujące teren między Łępnem, Olkowem a Niekwitajnami oraz prawie 6 hektarów PGR Podągi.

Tym samym granica między powiatem braniewskim a pasłęckim przebiegała na rzece Pasłęce. Po tych zmianach w granicach powiatu braniewskiego znajdowały się:
- trzy miasta: Braniewo, Orneta i Frombork;
- osiedle Pieniężno
oraz 10 gromad: Bażyny, Braniewo, Chruściel, Frombork, Lechowo, Lelkowo, Orneta, Pieniężno, Płoskinia oraz Żelazna Góra, które podzielone były na 82 sołectwa.

Najmniej sołectw liczyły gromady Frombork i Orneta (po pięć) najwięcej zaś gromada Lelkowo - szesnaście.

Dalsze zmiany administracyjne miały miejsce na początku lat 70-tych.

1 stycznia 1972 roku zlikwidowano gromadę Bażyny, przyłączając ją do gromady Orneta.

Zmieniono również granice powiatu: pięć sołectw gromady Pluty (Jeziorko, Kowale ze wsiami Glądy, Lubianka, Łoźnik, Pluty z wsią Pełty oraz Wopy ze wsią Pawły) z powiatu bartoszyckiego przyłączono do gromady Pieniężno. W roku 1973 z powiatu braniewskiego wyłączono obszary sołectw: Błudowo, Karszewo, Kurowo Braniewskie, Stare Monasterzysko i Włóczyska przyłączając je do powiatu pasłęckiego.

Krajobraz i środowisko

Od wieków Braniewo i okolice znane były ze swoich walorów. Znajduje się tutaj wiele atrakcji krajoznawczych. Na terenie powiatu spotkać można okazałe pomniki przyrody oraz szereg obszarów chronionych w tym cztery rezerwaty przyrody.

Są to: rezerwat - "Dolina rzeki Wałszy", rezerwat - "Ostoja Bobrów" na rzece Pasłęce, rezerwat torfowiskowy "Osiek II" oraz rezerwat "Brzozy niskiej" k/Cielętnika.

Ponadto rzeka Pasłęka sama w sobie jest bardzo urodziwa i jest interesującym i zróżnicowanym pod względem krajoznawczym szlakiem wodnym. Swój bieg bierze w Gryźlinach k/Ostródy, a uchodzi do Zalewu Wiślanego w Nowej Pasłęce.

Rzeka zawiera dzikie, przełomowe odcinki - miejscami w ogóle niedostępne. Miejscami przechodzi w odcinki nizinne, gdzie rzeka leniwie płynie między łąkami i torfowiskami oraz przebiega przez piękne, dzikie i urokliwe - chronione przed agresją turystyczną - jeziora.

Poprawiła się zdecydowanie czystość środowiska naturalnego. Sprzyja temu też mniejsze zagrożenie ze strony rolnictwa i przemysłu. Niebawem powinny być otwarte ponownie kąpieliska i plaże nad Zalewem Wiślanym we Fromborku i Nowej Pasłęce.

Przydatne strony:
www.powiat-braniewo.pl

Źródło: www.powiat-braniewo.pl
Foto: www.powiat-braniewo.pl

Foto: Archiwum. Warmińsko-Mazurska Regionalna Organizacja Turystyczna w Olsztynie