Region - Warmia i Mazury

Województwo warmińsko-mazurskie zajmuje północno-wschodnią część Polski. W jego granicach znajduje się – prócz historycznych krain Warmii i Mazur – także Powiśle. W mazurskie terytorium, obejmujące m.in. Krainę Wielkich Jezior Mazurskich, Pojezierze Mrągowskie, Pojezierze Ełckie i część Pojezierza Iławskiego (a także Krainę Węgorapy, Wzgórza Szeskie, Równinę Mazurską), wbija się Warmia, ogarniająca zasięgiem ziemie w dorzeczu Łyny i Pasłęki. W jej południowej części – na Pojezierzu Olsztyńskim – leży stolica województwa – Olsztyn. Natomiast malownicze ziemie ciągnące się na północny zachód od Warmii, to już Powiśle. Historycznie należy do niego prawobrzeżna dolina Wisły z Elblągiem.

Wygodne miejsce do życia

Warmińsko-mazurskie ma najmniejszą gęstość zaludnienia w Polce (59 osób/km2, w kraju średnio – 122). Żyje tu nieco ponad 1,4 miliona osób, z czego  60% w miastach. Województwo należy przyrodniczo do najmniej zdegradowanych w kraju. Świadczy o tym przynależność do Zielonych Płuc Polski – funkcjonalnego obszaru, który swoim zasięgiem obejmuje najczystsze rejony Polski.

Walory przyrodniczo- krajobrazowe sprzyjają rozwojowi turystyki i rekreacji. Nic więc dziwnego, że tego typu usługi wiodą prym na Mazurach i Warmii. Od lat region należy do ulubionych miejsc wypoczynku nie tylko Polaków, ale też Niemców, Anglików, Francuzów, Czechów, Holendrów, a nawet Amerykanów.

Warmia i Mazury są niezwykle zróżnicowane etnicznie. Spośród zamieszkujących je mniejszości narodowych i etnicznych najliczniejsza jest ukraińska, potem niemiecka, romska, białoruska, litewska i rosyjska. Wielokulturowość jest wynikiem zarówno procesów historycznych, jak i położenia geograficznego. Dziś wiele robi się, by ją zachować i przekonać, że dialog między ludźmi różnych wyznań i tradycji jest możliwy. 

Sieć Cittaslow

Warmia i Mazury są przyjazne ludziom. Tutejsze miasta i miasteczka – niezbyt rozległe, otoczone zielenią i wodą – sprzyjają życiu bez pośpiechu. Doskonale wpisują się w ideę miast dobrego życia, zwanych Cittaslow. Ruch ten narodził się we Włoszech, tam, gdzie wciąż kultywuje się tradycje dolce vita. Dziś do stowarzyszenia należy prawie 150 miast z 20 krajów.

Sieć skupia miejscowości wolne od zgiełku typowych aglomeracji, w których dba się o mieszkańców i turystów, tworzy enklawy wypoczynku i zabawy, troszczy nie tylko o zabytki, ale też o środowisko przyrodnicze i promuje lokalną kulturę.

Pierwszym polskim miastem, które znalazło się w sieci Cittaslow, był Reszel, miasteczko jak z bajki. Jego niepowtarzalną atmosferę tworzą urokliwa starówka z malutkimi kamieniczkami i ciasnymi uliczkami oraz pięknie odnowiony zamek.

Do sieci należą też: Lidzbark Warmiński, przez wielu zwany perłą Warmii, słynący ze wspaniałego gotyckiego zamku biskupów  warmińskich; niewielki Biskupiec, w którym warto przejść się po malowniczym rynku i wspiąć na wieżę kościoła św. Jana Chrzciciela; sympatyczny, spokojny Bisztynek, w okolicy którego można podziwiać wiele przepięknych kapliczek i krzyży; oraz Nowe Miasto Lubawskie, gdzie przyjemnych wrażeń dostarcza niespieszny spacer wąskimi uliczkami, których atmosfery próżno szukać w innych miasteczkach regionu. Oddalone zaledwie o 5 km od Reszla niezwykłe Sanktuarium Maryjne w Świętej Lipce również zasługuje na szczególną uwagę. Barokowy zabytek światowej klasy przyciąga wzrok już z daleka. Strzeliste wieże wyrastające ponad wierzchołki drzew od wieków wskazują drogę rzeszom wiernych.

Inne miasta regionu

Nawet największe miasta regionu – Olsztyn i Elbląg – które nie mogą należeć do sieci Cittaslow, mają bowiem dużo więcej niż 50 tys. mieszkańców, nie przypominają betonowych pustyń. Słyną z licznych  zabytków, akwenów i zieleni. Inne jest w nich również tempo życia, co docenia coraz więcej osób.

Olsztyn, stolica województwa, to kulturalne centrum regionu. Wspaniale położony – w granicach miasta znajduje się aż 11 jezior – przyciąga gotyckim zamkiem i majestatyczną katedrą – skarbami gotyku ceglanego. Stare Miasto kusi knajpkami i muzycznymi klubami. Niemal przez cały rok dzieje się na nim coś interesującego, a latem uliczki stają się sceną dla jednego z najdłuższych w Polsce festiwali – Olsztyńskiego Lata Artystycznego.

Szczególnym miejscem jest również Elbląg. Stare Miasto, które przed II wojną światową dorównywało urodą gdańskiemu, także dziś, odnowione i zadbane, robi duże wrażenie.

Rzeka Elbląg łączy miasto z Zalewem Wiślanym oraz z jeziorem Druzno, z którego Kanałem Elbląskim można dopłynąć do jezior Pojezierza Iławskiego.

Warto też wspomnieć o kilku mniejszych miastach.

Frombork to przede wszystkim niezwykłej urody zespół zabudowań Wzgórza Katedralnego. Archikatedra jest prawdziwą księgą dziejów Warmii i jej wielkich postaci. Nidzica przyciąga otulonym zielenią ogromnym krzyżackim zamkiem, Kętrzyn – unikalnym kościołem obronnym i ładnym zamkiem krzyżackim, a Dobre Miasto jednym z najpiękniejszych gotyckich kościołów na Warmii.

Latem niewielkie urokliwe miejscowości Mazur stają się centrami życia wodniackiego. Prym wiodą Giżycko i Mikołajki. W sezonie zamieniają się one w gwarne ośrodki rozbrzmiewające szantami i żeglarskimi opowieściami.

Nikt, kto lubi wodę i żeglowanie, nie będzie się tu nudził. Znanymi miejscowościami wypoczynkowo- rekreacyjnymi są także Węgorzewo, pięknie położone w pobliżu Mamr, Ryn z ciekawym zamkiem krzyżackim, Ruciane-Nida w sercu zielonej Puszczy Piskiej, Pisz pozwalający odpocząć od wielkiego tłumu, Mrągowo z brukowanymi uliczkami przywołującymi na myśl dawne czasy, największy na Mazurach Ełk lubiący turystów i zabawę, Ostróda, w której piękno przyrody współgra z zabytkami, i Iława rozłożona nad najdłuższym jeziorem w Polsce – Jeziorakiem. Tuż nad granicą z obwodem kaliningradzkim leży Gołdap – jedyne uzdrowisko w województwie.

Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego Departament Turystyki. Wyd. "Atrakcje turystyczne Warmii i Mazur"
Fot. Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego Departament Turystyki. Wyd. "Atrakcje turystyczne Warmii i Mazur"
Fot. D. Zaród
Fot. GEP Chroszcz