Oferta Warmii i Mazur - Szlakiem Zamków Gotyckich po Warmii i Mazurach

Czyż można znaleźć lepszą formę promowania kultury i historii danego regionu niż aktywny relaks i wypoczynek? Wiedza przekazana w formie zabawy, warsztatów, czy pokazów na długo zapada w pamięci, a ich animatorzy i gospodarze imprez są niewątpliwie skutecznymi ambasadorami wartości i strategii rozwoju w obszarach swego działania. Wdzięcznym i atrakcyjnym polem takich manewrów są miejscowości województw warmińsko-mazurskiego i pomorskiego.

Przyczyną tego są nie tylko walory geograficzne i przyrodnicze, ale także niezwykle intrygująca i barwna historia tych ziem, których losy, choć nierozerwalnie splatały się z historią Polski, były od niej odmienne na przestrzeni wielu wieków.

W czasach kiedy w Polsce umacniało się chrześcijaństwo obszar leżący między dolnym Niemnem a dolną Wisłą zamieszkiwały pogańskie plemiona Prusów, Galindów, Jaćwingów, Skalowów. Ich terytoria stały się celem podbojów i kolonizacji wojsk polskich i litewskich. Niezłomność plemion zastała złamana w XIII wieku w następstwie sprowadzenia przez księcia Konrada I Mazowieckiego Zakonu Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie.

Zakon wspierany przez zachodnioeuropejskie rycerstwo pokonał nie posiadające własnej państwowości plemiona i założył tu państwo krzyżackie stanowiące wówczas swoistą machinę władzy opartą na służbie i dyscyplinie zakonników, świetnej organizacji i gęstej sieci zamków obronnych. Na skutek rozwoju i ekspansji terytorialnej zakonu krzyżackiego w jego granicach znajdywały się ziemie: chełmińska, słupska, bytowska, tuchomska, michałowska, dobrzyńska, wiska i zawkrzańska, a także Pomorze Gdańskie, Kujawy, Prusy, Inflanty i przejściowo Żmudź. Przez wieki trwały liczne wojny o panowanie i wpływy na zdobytych obszarach między zakonem krzyżackim, Polską i Litwą. Historia wielokrotnie zmieniała tu układ sił.

Potężne Państwo Krzyżackie upadło w 1525 r., a w jego miejsce po sekularyzacji zakonu krzyżackiego powstały Prusy Książęce, jako świeckie księstwo podległe polskiej Koronie. Wojny, konsekwencje zmian polityki i koligacji rodowych sprawiły, że Królestwo Polskie traciło swą pozycję, a rosnące w siłę Księstwo Pruskie stopniowo budowało silną i niezależną pozycję, uzyskując najpierw w 1657 roku suwerenność od Rzeczypospolitej, by stać się potem, dzięki ogłoszeniu się przez księcia-elektora Fryderyka III w 1701 roku królem w Prusiech, Królestwem Pruskim, które od 1871 roku weszło w skład Cesarstwa Niemieckiego powstałego w wyniku działalności Ottona von Bismarcka na rzecz zjednoczenia Niemiec.

Klęska militarna w I wojnie światowej sprawiła, że monarchia upadła, a Prusy od tej pory istniały jako kraj związkowy, aż do likwidacji po klęsce III Rzeszy w drugiej wojnie światowej. Po jej zakończeniu, na mocy Traktatu Poczdamskiego, dawne Prusy podzielono pomiędzy Polskę i Związek Radziecki.

Dziś ziemie te zajmuje Polska, Rosja (Obwód Kaliningradzki) i Litwa. Od ponad 60 lat budujemy tu nową społeczność, która po 1945 roku zastąpiła przedwojennych mieszkańców. Kolejny bowiem raz, nastąpiła na tym obszarze niemal całkowita wymiana ludności. Po raz pierwszy pogańskich Prusów zastąpili osadnicy, sprowadzani zarówno przez Krzyżaków jak i K rólestwo Polskie.

Przez wieki zamieszkiwali tu Polacy, Niemcy, Litwini, Żydzi, przybysze z Francji, Holandii i Szkocji, a nawet Tatarzy. Reprezentowali różne kultury, tradycje i religie. Wraz z politycznymi przemianami zmieniały się relacje społeczne i narodowościowe. Trudne były losy polskich mieszkańców w okresie zaborów. Dziś jesteśmy spadkobiercami kultury minionych wieków, ogniwem w łańcuchu pokoleń odpowiedzialnym za daną nam spuściznę, będącą cząstką europejskiego dziedzictwa kulturowego, którego przekazanie następnym pokoleniom jest nadrzędnym obowiązkiem współczesnych.

Materialnym świadectwem burzliwej historii ziem pruskich są zabytki architektury obronnej i religijnej. Zakon Krzyżacki stworzył jeden z najpotężniejszych w Europie systemów zamków. Wiele z nich zachowało się do dzisiaj. Zachowały się też zamki biskupie budowane na Warmii. Zdobiące pejzaż gotyckie wieże kościołów i zamków stanowią historyczny wizerunek tożsamości regionu, a zarazem dowód doskonałości kunsztu architektów i budowniczych tych obiektów. Przetrwały do naszych czasów w różnym stanie. Duża część została całkowicie zniszczona, po wielu pozostały tylko ruiny lub fragmenty – każda z tych form stanowi wartość historyczną. Te, które zachowały się, mimo zniszczeń i dewastacji, w większości odrestaurowano. Nadano im nowe funkcje.

Mieszczą się w nich muzea, biblioteki, archiwa i domy kultury, a nawet hotele i restauracje. Dzięki temu obiekty można podziwiać, nie tylko jako architektoniczne zabytki, ale uczestniczyć w atrakcyjnych programach oferowanych wszystkim zainteresowanym. Pokazy walk, inscenizacje historyczne, ścieżki edukacyjne, koncerty, wystawy muzealne, galerie, pomniki w połączeniu z bazą hotelowo - gastronomiczną zaspokajają różny poziom wymagań. Niepodważalnym, a kto wie czy nie głównym, atutem regionu jest jego środowisko naturalne.

Zróżnicowany krajobraz, lasy, jeziora, rzeki, a także bogactwo zwierząt i ptaków stanowią tło dla fascynujących spotkań z przyrodą, niecodzienną kulturą, historią i zabytkami. Łączyć je można z wypoczynkiem, a szczególnie tym aktywnym, jak rejsy żeglarskie, spływy kajakowe, wyprawy rowerowe.

Znajdą tu dla siebie miejsce i zajęcie wszyscy – indywidualni turyści i zorganizowane grupy, młodzi i starsi turyści, szukający atrakcji i potrzebujący ciszy. Zapraszamy więc wszystkich miłośników zamków, przygód i zwiedzania na spotkania z kulturą i architekturą średniowiecza regionu Morza Bałtyckiego.

Pliki do pobrania ( pdf  )
Wydawnictwo: "Szlakiem Zamków Gotyckich" - wersja PL
                             "Podróże po dawnych Prusach" - wersja PL
                             "Podróże po dawnych Prusach" - wersja RUS

Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego Departament Turystyki. Wyd."Szlakiem Zamków Gotyckich"
Fot. U
rząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego Departament Turystyki. Wyd."Szlakiem Zamków Gotyckich"