Natura - Pojezierze Iławskie - Skarby natury

Skarby natury

Pojezierze Iławskie stanowi cenny fragment Zielonych Płuc Polski. Występujące tu licznie unikatowe gatunki roślin i zwierząt, a także ciekawe ukształtowanie terenu czynią z tego miejsca jeden z najpiękniejszych zakątków naszego kraju.

Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego

Utworzony w 1993 roku rozpościera się w centralnej części Pojezierza Iławskiego na powierzchni 20 045 ha. W granicach Parku utworzono kilka rezerwatów przyrody, chroniących liczne unikalne fragmenty lasów, terenów lęgowych ptactwa leśnych jezior i torfowisk. Wśród nich należy wyróżnić rezerwaty: Jezioro Czerwica – utworzone w celu ochrony kolonii kormoranów, Jezioro Karaś i Jezioro Gaudy – chroniące miejsca lęgowe ptactwa wodnego, błotnego i interesujące zespoły roślinności oraz unikatowe Jezioro Jasne z przejrzyście czystą wodą.

Na terenie Parku znajduje się 31 akwenów wodnych, na czele z najdłuższym jeziorem Polski – Jeziorakiem. Stwierdzono tu występowanie 187 gatunków kręgowców, w tym 135 gatunków ptaków (116 chronionych), 32 gatunków ssaków, 11 gatunków płazów i 5 gatunków chronionych gadów.

Wśród licznych gatunków objętych ochroną występuje wiele zwierząt zagrożonych wyginięciem w skali kraju, a nawet świata. Do gatunków ptaków zagrożonych globalnie należą występujące na terenie parku: orzeł bielik, derkacz i podgorzałka. Równie ciekawy i bogaty jest świat roślinności. Głównym elementem tutejszej flory są duże zbiorowiska leśne i licznie zgromadzona roślinność wodna. Stwierdzono tu 790 taksonów roślin, co stanowi 35% flory Polski.

Na terenie Parku znajduje się ponad 60 pomników przyrody ożywionej. Do najciekawszych należą:
- Gruba Sosna, obwód 310 cm, znajdująca się na południe od Siemian, przy drodze leśnej,
- „Aleja Napoleona” – kilkadziesiąt sosen rosnących wzdłuż drogi z Szymbarka do Iławy,
- Grupa 8 dębów koło Gostyczyna (Fabianki, stopień wodny na Liwie),
- Dąb na rozstajach dróg leśnych koło Doliny (droga w kierunku Jerzwałdu).

Rezerwat „Czerwica”

Utworzony został w 1957 roku dla ochrony kolonii kormorana czarnego, który jako gatunek ocalały przed wyginięciem został umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt. Kolonia istnieje od 1934 roki i gniazdują w niej oprócz kormoranów czaple siwe. Aktualnie znajduje się tu około 200 gniazd w większości zajmowanych przez kormorany. Największą liczebność kormoranów w kolonii obserwowano w latach 50., gdy występowało w niej ponad 900 gniazd. Do rezerwatu najlepiej dotrzeć zostawiając pojazd na parkingu przy drodze asfaltowej Jerzwałd – Iława. Rowerami lub pieszo można wędrować  zielonym szlakiem turystycznym (napoleońskim), na końcu którego znajduje się punkt widokowy.

Rezerwat „Jasne”

Utworzony został w 1988 roku i obejmuje jeziora Jasne i Luba, torfowisko oraz otaczające drzewostany. Łączna powierzchnia rezerwatu wynosi 106,30 ha. Jezioro Jasne, powstałe po wytopieniu bryły lodu zalegającej w grubych warstwach piasku, charakteryzuje się wyjątkową przejrzystością wody. Światło dociera do 14-15 m. Jest wyjątkowo ubogie, o wysokiej kwasowości wody, co znajduje swoje odbicie w ubóstwie fauny i flory. Dookoła jeziora wyznaczono trasę spacerową oznaczoną kolorem żółtym. Z kolei w jeziorze Luba rozwija się szerokie spektrum roślinności torfowiskowej począwszy od torfowiska niskiego, przez przejściowe do fragmentów zubożałej postaci torfowiska wysokiego. Specyfiką rezerwatu jest istnienie obok siebie tych dwóch zupełnie odmiennych układów przyrodniczych jakim jest ubogie jezioro Jasne i zróżnicowane florystycznie jezioro Luba.

Rezerwat „Gaudy”

Utworzony został w 1957 roku i obejmuje jezioro Gaudy oraz przylegające do niego od strony wschodniej bagna. Celem ochrony jest zachowanie miejsc lęgowych ptactwa wodno-błotnego oraz zespołów roślinności torfowiskowej. Występują tu takie gatunki jak: bąk, podgorzałka, krakwa, cyranka, żuraw, kropiatka, zielonka, wodnik, strumieniówka, świerszczak, podróżniczek, słowik szary. Jesienią na jeziorze gromadzi się do kilku tysięcy ptaków wodnych, które znajdują tu bezpieczne miejsce żerowania i odpoczynku. Okoliczne bagna są z kolei noclegowiskiem żurawi. Rezerwat jest trudno dostępny ze względu na rozległe i niebezpieczne bagna. Taflę jeziora można zobaczyć jedynie od strony wsi Rudniki i Kamieniec, które znajdują się na trasie żółtego szlaku przyrodniczo-historycznego.

DODATEK

Rezerwat wodny obejmujący Drwęcę od źródeł do ujścia z dopływami: Grabiczka, Dylewka, Pobórska Struga, Gizela, Iławka, Elsza, Wel, Rypienica i Ruziec oraz J. Ostrowin i J. Drwęckie. Rezerwat utworzony został w celu ochrony środowiska wodnego, a w szczególności bytujących w nim ryb: pstrąga, łososia, troci i certy. Jest to najdłuższy rezerwat ichtiologiczny w Polsce o powierzchni chronionej ponad 444 ha. Drwęca jest prawym dopływem Wisły, płynącym z Garbu Lubawskiego przez Pojezierze Iławskie, dolinę Drwęcy i Kotlinę Toruńską. W przeszłości zwana była również Drwięcą lub Drewnaczą.

Rezerwat przyrody Jezioro Karaś zajmuje powierzchnię ok. 816 ha. Jezioro wraz z otaczającymi je bagnami jest miejscem lęgowym ponad 80 gatunków ptactwa wodnego i błotnego. Na szczególną uwagę zasługuje łabędź niemy, żuraw oraz gęś gęgawa. Ponadto gnieździ się tu wiele gatunków dzikich kaczek, m.in. rzadki płaskonos i krakwa Jest to cenny obiekt ornitologiczny, został on objęty Konwencją z Ramsar.

Proekologiczna polityka regionu

Władze regionu przykładają szczególną wagę do ochrony środowiska naturalnego. Wysiłek ten wspierają również lokalne organizacje i instytucje samorządowe. Owocem wielu działań jest pojawienie się dużej ilości odważnych projektów i inwestycji mających na celu ochronę cennego ekosystemu regionu, m.in. utworzonego w ramach projektu z programu Interreg IIIA Ośrodka Edukacji Ekologicznej w Iławie (www.ekologia.ilawa.pl).

Obserwacja ptaków

Pojezierze Iławskie należy do jednych z nielicznych regionów w kraju, który stwarza dogodne warunki do obserwacji ptaków wodno-błotnych. Okoliczne lasy i jeziora są ostoją ptaków o randze europejskiej. Uzbrojony w lunetę i aparat napotka tu między innymi podgorzałkę i derkacza. Zlokalizowano tu ponad 100 gniazd orła bielika, orlika krzykliwego, rybołowa, kani rudej, kani czarnej i bociana czarnego. Niewiele jest w Polsce, a może i w Europie miejsc, gdzie tak licznie bytują duże ptaki drapieżne. Tu, wśród rozległych lasów i licznych jezior znalazł znakomite warunki gniazdowania orzeł bielik – symbol naszej państwowości.

 

Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000
• Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków Lasy Iławskie (PLB280005)
• Obszar Specjalnej Ochrony Siedlisk Dolina Drwęcy (PLH280001)
• Obszar Specjalnej Ochrony Siedlisk Jezioro Karaś (PLH280003)

Źródło: Urząd Miasta Iławy. Wydział Promocji i Współpracy z Zagranicą. Michał Młotek.
Foto: UM Iławy. Wydział Promocji i Współpracy z Zagranicą.

Foto: Bernard Król