Natura - Olsztyn - Miasto Ogrodów

Olsztyn ma dwa naturalne unikaty na skalę europejską – Kilkanaście jezior oraz Las Miejski – jeden z największych w Europie kompleksów parkowych, a to wszystko granicach miasta.

Przez miasto przepływają  trzy rzeki. Największą z nich – Łyną – można płynąć kajakiem aż za granicę z Federacją Rosyjską, gdzie wpada do Pregoły. Naturalny krajobraz Olsztyna sprzyja turystycznym wyprawom z wykorzystaniem szlaków pieszych i rowerowych.

LAS MIEJSKI

Położony w północnej części miasta, zajmuje powierzchnię 1050 ha. To ostoja dzikiej zwierzyny i wielu gatunków roślin. Wabi swoim naturalnym bogactwem zachowanym w pierwotnej formie w chronionych rezerwatach. Najczęściej spotykanymi gatunkami drzew są sosna, dąb, buk, świerk, klon i brzoza. Unikatowe właściwości klimatyczne Lasu Miejskiego i jego korzystny wpływ na organizm człowieka doceniono już ponad sto lat temu, sytuując w jego granicach sanatorium. Częścią terapii było wykorzystywanie miejscowego mikroklimatu.

Las Miejski to szczególny typ lasu, który poza ścisłymi rezerwatami służy wypoczynkowi.  Jego urocze zakątki, takie jak np. ujście rzeki Wadąg do Łyny, są częstym celem spacerów oraz spływów kajakowych. Przez Las Miejski wiodą też piesze i rowerowe szlaki turystyczne. Są też altany, ławki i parkingi leśne oraz ścieżki przyrodnicze i tablice edukacyjne.

JEZIORA

W obrębie miasta znajduje się osiem dużych jezior i kilka mniejszych – w sumie aż 11 akwenów o łącznej pow. ponad 700 ha oraz mniejsze oczka wodne.

Olsztyńskie jeziora są bardzo różnorodne, jeśli chodzi o wielkość, linię brzegową oraz występującą faunę i florę. Spotka tu liczne gatunki roślin oraz ptaków m. in. Łabędzie, żurawie, czaple, kormorany i kaczki. Akweny – choć niestety nie wszystkie – są także zasobne w ryby, co czyni je atrakcyjnymi dla wędkarzy.

Kąpielisko i rozbudowana infrastruktura turystyczna nad jeziorem Ukiel (Krzywe) przyciąga latem olsztynian i turystów. Znajdujące się w pobliżu miasteczka akademickiego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego jezioro Kortowskie czy leżące na drugim krańcu miasta jezioro Skanda także mają dobre warunki do kąpieli, plażowania i uprawniania sportów wodnych.

RZEKI

Przez Olsztyn przepływają trzy rzeki, z których najdłuższa Łyna (dł. 264 km) uchodzi do Pregoły pod Znamieńskiem  w Federacji Rosyjskiej. Pozostałe dwie to stanowiąca dużą część północnej granicy miasta rzeka Wadąg i najmniejsza z nich – Kortówka.

PARKI

Olsztyn, chlubiący się mianem miasta-ogrodu, ma wiele parków, które są miejscami spotkań, rekreacji, pikników, a nawet kameralnych koncertów. Najbardziej znane i lubiane to obchodzący w 2012 r. jubileusz 150-lecia istnienia park Jakubowo, park w Kortowie, park im. Janusza Kusocińskiego i Park Zamkowy. Bardzo ciekawym przyrodniczo miejscem jest park w Posortach.

W tutejszym zespole dworsko-parkowym znajduje się grupa rzadkich drzew uznanych za pomniki przyrody: choiny kanadyjskie, dęby czerwone i szypułkowe oraz zwisająca odmiana buku zwyczajnego. Położony w pobliżu olsztyńskiej starówki Park Zamkowy jest największym parkiem miasta i zarazem ulubionym miejscem spotkań i spacerów olsztynian. Jego specyficzny klimat stwarzają dwa wiadukty kolejowe, sąsiedztwo zamku, a nade wszystko przepływająca przezeń Łyna. Zadbana zieleń jest znakomitym tłem interesujących form artystycznych rozmieszczonych w parku.

To dzieła olsztyńskich twórców – „Leda z łabędziem”, „Pingwiny”, „Syrenka dwuogoniasta”, „Wiosna”, „Trzy Gracje”, „Łyna”, „Żabka”, „Rycerze” czy „Faun”. Rzeźby zdobią również dwie parkowe fontanny: „Symfonię Ptaków” oraz „Dziecko na rybie”.

Jakubowo usytuowane w północnej części miasta przy al. Wojska Polskiego to duży kompleks parkowo-wypoczynkowy, którego walory doceniano już w połowie XIX w. budując tu kawiarnie, wiaty i całą infrastrukturę służącą wypoczynkowi i rekreacji. Kortowo to największy kampus akademicki w Polsce. Jest położone pomiędzy dwoma jeziorami – Kortowskim i  Starodoworskim, w dużej części na terenie rozległego parku.

REZERWATY

W granicach miasta leżą dwa rezerwaty przyrody – obszary ochrony rzadkiej roślinności torfowej: Mszar (pow. 4 ha) i Redykajny (pow. 10 ha), które są objęte specjalną opieką już od początku XX w. W obu występują charakterystyczne dla środowiska torfowego gatunki roślin: turzyca dziobkowata i torfowa, olszyna, rzadkie gatunki mchu. W rezerwacie Redykajny można spotkać rzekotkę drzewną – znaną przedstawicielkę chronionych płazów.

Coraz czystsze środowisko naturalne i obowiązujący zakaz odławiania zwierzyny w granicach administracyjnych miasta sprawiły, że olsztyńskie lasy są miejscem, w którym chroni się wiele gatunków dzikich zwierząt. Można tam napotkać dziki, sarny, lisy, jenoty, zające, bobry, a nawet łosie i jelenie.

ARBORETUM W KUDYPACH

 

Jeden z najmłodszych ogrodów botanicznych w kraju, zlokalizowany  tuż przy zachodniej granicy miasta, na terenie uważanym za jeden z najpiękniejszych zakątków Warmii. Posiada jedyną w Polsce bogatą kolekcję rodzimych gatunków drzew i krzewów oraz kolekcję roślin zielnych charakterystycznych dla warmińskich lasów, m. in. około 100 gatunków roślin zielnych prawnie chronionych, w tym także tych zagrożonych wyginięciem.

Malowniczość miejsca akcentują oczka wodne, mała architektura i ścieżki spacerowe. Do arboretum można dojechać autobusem komunikacji miejskiej nr 7, rowerem lub samochodem.

Zobacz: www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl/arboretum

Źródło: Archiwum UM Olsztyn Wyd. "Odkryj Cztery Wymiary MIASTA – OGRODU!" . Urząd Miasta Olsztyn. Wydział Kultury, Promocji i Turystyki.
Foto:  Archiwum UM Olsztyn. Mieczysław Wieliczko. Wyd. "Odkryj Cztery Wymiary MIASTA – OGRODU!". Urząd Miasta Olsztyn. Wydział Kultury, Promocji i Turystyki.
Foto: Piotr Płaczkowski
Foto: www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl/arboretum