Natura - Nowe Miasto Lubawskie - Przyroda

ATRAKCJE KRAJOZNAWCZE

ŚCIEŻKA PRZYRODNICZO- DYDAKTYCZNA W „DOLINIE RZEKI DRWĘCY”

W 2006 roku na terenie Nowego Miasta Lubawskiego powstała ścieżka przyrodniczo – dydaktyczna w dolinie rzeki Drwęcy. W skład ścieżki wchodzi 9 tablic informacyjnych, omawiających zagadnienia z zakresu ochrony przyrody w dolinie występującej fauny i flory oraz funkcjonowania i znaczenia ekosystemów wodno-błotnych.

Ścieżka rozpoczyna się przy moście przy ulicy Wodnej i stanowi wspaniałe miejsce na spacery po niezwykle malowniczych alejkach usytuowanych nad samą Drwęcą. Długość ścieżki wynosi około 4 km i prowadzi z Nowego Miasta wzdłuż rzeki do miejscowości Mszanowo. To wspaniałe miejsce na rodzinne spacery oraz przejażdżki rowerowe.

Tematyka tablic informacyjnych ścieżki przyrodniczo-dydaktycznej:
- ochrona przyrody w dolinie rzeki Drwęcy
- mokradła i ich rola w środowisku
- ptaki siedlisk wodno-błotnych środkowej doliny rzeki Drwęcy
- rzeka Drwęca siedliskiem ryb łososiowatych
- ziemnowodne ssaki w dolinie rzeki Drwęcy
- ptaki siedlisk leśnych środkowej doliny rzeki Drwęcy
- dolina rzeki jako korytarz ekologiczny
- rośliny zielne terenów zalewowych środkowej doliny rzeki Drwęcy. 

Ścieżka ma na celu przede wszystkim zwrócenie uwagi społeczeństwa lokalnego oraz osób odwiedzających Nowe Miasto Lubawskie na znaczące walory przyrodnicze przebiegającej przez miasto doliny rzeki, która podlega ochronie rezerwatowej oraz stanowi obszar należący do sieci NATURA 2000.

REZERWATY w powiecie nowomiejskim

FLORYSTYCZNE:
1) Wyspa na jeziorze Wielkie Partęczyny – zajmuje 0,38 ha większej z dwóch wysp Jeziora – zwanej „Wielką Syberią”. Stanowiska storczyka - obuwika pospolitego
2) Kociołek – ścisły rezerwat – pow. 7,02 ha. Naturalne torfowisko przejściowe. Stanowiska przygiełki bagiennej, bagna zwyczajnego, turzycy bagiennej i torfowej. Występuje też rosiczka okrągłolistna i widłak jałowcowaty.
3) Łabędź – ścisły rezerwat. Ogółem rezerwat liczy 240 gatunków roślin.
4) Żurawie Bagno – ścisły rezerwat – pow. 5,84 ha. Naturalne torfowisko przejściowe i częściowe wysokie.

ICHTIOFAUNISTYCZNE:

1) Rzeka Drwęca – największy w kraju rezerwat przyrody – rezerwat częściowy. Posiada unikalne w skali Europy warunki ekologiczne, stwarzające możliwość występowania wielu gatunkom ryb wędrownych (gatunki anadromiczne): łososia, troci i certy.
2) Jezioro Karaś – rezerwat częściowy – pow. 815,49 ha (w tym 234,19 ha na terenie powiatu nowomiejskiego). Cenne przyrodniczo rozległe torfowisko przejściowe. Rzadkie ptaki, które tu występują to: świstun, bąk, kszyk, wodnik, kropiatka, zielonka, gęś gęgawa, kania czarna i błotniak stawowy. Bardzo liczna populacja żurawia i łabędzia niemego.
 

3) Bagno Mostki – pow. 35,18 ha na terenie gminy Kurzętnik – kompleks torfowiska o charakterze przejściowym i miejscowo wysokim, z dominacją zespołu mszaru kępkowo – dolinkowego.
4) Uroczysko Piotrowice – pow. 47,09 ha. Kompleks torfowisk i boru bagiennego z reliktową bażyną czarną.
5) Piekiełko nad Welem – rezerwat pow. 26,19 ha – w tym większość stanowią lasy. Główną atrakcją turystyczną jest przełomowy odcinek Welu – malowniczy fragment rzeki z kamienistym dnem i bystrym nurtem. Interesujący rezerwat z botanicznego punktu widzenia.

PARKI
Na obszarze powiatu nowomiejskiego położone są częściowo 2 parki krajobrazowe: Brodnicki i Welski.

1) Brodnicki Park Krajobrazowy zajmuje obszar 16 685 ha, w tym na terenie powiatu nowomiejskiego znajduje się 4336 ha (teren gminy Biskupiec i gminy Kurzętnik). Na terenie parku znajduje się 60 jezior, z czego 6 o powierzchni ponad 100 ha ( w tym 3 największe na terenie powiatu nowomiejskiego: Wielkie Partęczyny – 339 ha, Łąkorek – 168 ha, Głowińskie – 131 ha). Hydrograficzna osią jest rzeka Skarlanka – jeden z najbardziej atrakcyjnych szlaków kajakowych i turystycznych w Polsce. Znamienną cechą BPK jest występowanie na znacznych obszarach naturalnych zbiorowisk torfowiskowych, szuwarowych i wodnych. Szczególną wartość posiada kompleks całkowicie naturalnych torfowisk niskich w dolinie Skarlanki. Na terenie parku występuje wiele rzadkich i chronionych roślin. Spośród 130   gatunków ptaków największymi osobliwościami są m.in.: bielik, orlik krzykliwy, bocian czarny, kania ruda, żuraw i bąk.

2) Welski Park Krajobrazowy zajmuje obszar 20 444 ha – na terenie powiatu nowomiejskiego (gmina Grodziczno) 4 180 ha. Pozostała część znajduje się na terenie powiatu dziadowskiego. Głównym przedmiotem ochrony WPK jest naturalny krajobraz środkowego odcinka doliny rzeki Wel, łącznie z jeziorami, przez które przepływa oraz towarzyszącymi jej kompleksami leśnymi.

Obszary chronionego krajobrazu

1) Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Drwęcy zajmuje pow. 17 472,4 ha. W powiecie nowomiejskim obejmuje teren gmin: Nowe Miasto Lubawskie z/s w Mszanowie, Kurzętnik i miasto Nowe Miasto Lubawskie. Główny przedmiot ochrony to klasyczna forma pradolina, z rozwiniętym systemem powierzchni terasowych.

2) Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Wel – pow. całkowita 5 254,1 ha, w granicach powiatu nowomiejskiego położony na części gmin: Nowe Miasto Lubawskie z/s w Mszanowie i Grodziczno

3) Buchnowski Obszar Chronionego Krajobrazu – pow. 196,5 ha – położony na terenie gminy Grodziczno obejmuje kompleks leśny

4) Skarliński Obszar Chronionego Krajobrazu – pow. 6 349 ha - położony na terenie gmin: Nowe Miasto Lubawskie z/s w Mszanowie i Biskupiec.
Średnia roczna temperatura powietrza ziemi lubawskiej – co jest prawie równoznaczne z Powiatem Nowomiejskim – waha się w granicach od 7 do 7,5ºC. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec ze średnia temperaturą 17,5 – 18,0ºC, a najzimniejszym luty -4,0ºC. Częstym zjawiskiem są przymrozki, czyli dni z temperaturą minimalną poniżej 0ºC.  Ich liczba wynosi tutaj 140-150 dni. Opady atmosferyczne cechuje duża zmienność czasowa i przestrzenna.

GMINA GRODZICZNO

Na terenie gminy znajdują się trzy pomniki przyrody:
- skupienie dwóch dębów o obwodach 319 cm i 445 cm w parku w Nowym Grodzicznie,
- skupienie drzew - lipa drobnolistna o obwodzie 373 cm i dąb szypułkowy o obwodzie 455 cm w Katlewie,
- skupienie 6 drzew - klon, jawor, dąb szypułkowy, dwa graby oraz modrzew europejski o obwodach od 191 cm do 290 cm w parku w Nowym Grodzicznie.
W gminie Grodzicznie występują też 4 parki wiejskie podworskie.

GMINA KURZĘTNIK

Walory naturalne środowiska sprzyjające uprawianiu turystyki:
-Jezioro Wielkie Partęczyny /największy akwen byłego województwa toruńskiego o pow.323 ha,
-Jezioro Skarlińskie,
-Jezioro Wielkie Dębno,
- zróżnicowany skład gatunkowy, z przewagą drzewostanu jest sosna, większe kompleksy leśne wchodzą w skład obszaru chronionego krajobrazu,
- głaz narzutowy o rozmiarach 8*1 m  w parku podworskim w Kurzętniku,
-drzewo modrzew europejski o wys.22 m, obwodzie pnia 230 cm we wsi Brzozie Lubawskie,
- rzeka Drwęca jest największym w kraju ichtiologicznym rezerwatem przyrody, jest rzeką typowo nizinną, silnie meandrującą, jest atrakcyjnym szlakiem turystyki krajowej,
- część gminy obejmuje atrakcyjny przyrodniczo Brodnicki Park Krajobrazowy/różnorodność i bogactwo gatunków flory i fauny/; w skład Brodnickiego Parku Krajobrazowego wchodzą 2 rezerwaty przyrody:  torfowiskowy Rezerwat „Żurawie Bagno” oraz florystyczny rezerwat „Wyspa" na Jeziorze Partęczyny.

W 1993 r. gmina Kurzętnik została włączona do obszaru o największych wartościach przyrodniczych i małym zanieczyszczeniu „Zielone Płuca Polski".

W Zespole Szkół im. Władysława Jagiełły w Kurzętniku powstało Lapidarium, w którym utworzono pomnik przyrody nazwany „Grupą trzech głazów narzutowych w Kurzętniku”.

Inicjatorką projektu budowy Lapidarium była Alicja Szarzyńska z Warmińsko-Mazurskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Olsztynie, kierownik Olsztyńskiego Centrum Edukacji Ekologicznej. Oznaczeniem składu mineralnego eksponatów zajął się dr Piotr Ziółkowski, geolog z Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Kurzętnickie Lapidarium zostało wpisane do Centralnego Rejestru Geostanowisk Polski przez Oddział Geologii Morza Państwowego Instytutu Geologicznego — PIB z siedzibą w Gdańsku. Warto dodać, że ze względu na jego umiejscowienie na terenie zabudowanym jest to ewenement w skali kraju.

Przedsięwzięcie wsparły miejscowe firmy, osoby prywatne, pomagali rodzice uczniów, nauczyciele, geolodzy z Wydziału Geologii UW, strażacy, rolnicy. Dzięki dużemu zaangażowaniu społeczności lokalnej udało się wybudować muzeum, które będzie inspiracją do poszerzania wiedzy z dziedziny geologii, geografii, przyrody. Koordynatorami projektu są Jacek Rydel i Marek Dziekoński.

Muzeum Skalne w Kurzętniku jest jednym z większych w Polsce. Występują tu „olbrzymy skalne”, którym nadano statut pomnika przyrody pn. „Grupa trzech głazów narzutowych w Kurzętniku ” i na cześć darczyńców nazwano imionami: Jan, Adam, Kazimierz. Podziwiać można również mniej wartościowe eksponaty — skały typu piroksenit, marmury, wapienie krynoidowe, porfiry, granity rapakivi, migmatyty, kwarcyty, dioryty, melafiry, gabra.

Skały te gromadzono przez wiele miesięcy, mają one niepowtarzalny charakter i cechuje je ciekawy skład petrograficzny, rzadko spotykany na terenie naszego kraju.

Zachęcamy do zwiedzania Lapidarium – eksponaty zostały oznaczone i sklasyfikowane, a opisy znajdują się na tablicach informacyjnych.

Zespół Szkół im W. Jagiełły w Kurzętniku

 
Fot. S. Ulatowski

Źródło: Urząd Miejski w Nowym Mieście Lubawskim. Referat Promocji
Fot. Archiwum. UM Nowe Miasto Lubawskie. Referat Promocji, IT Nowe Miasto Lubawskie