Kultura - Nowe Miasto Lubawskie

KULTURA

Podobnie jak większość miast województwa, Nowe Miasto Lubawskie ma staropruskie korzenie. We wczesnym średniowieczu okolicę przyszłego miasta zamieszkiwali Prusowie z plemienia Sasinów. Od XIII w. ziemie te kolonizowane były przez Zakon Krzyżacki. Miasto w zakolu Drwęcy założył i nadał mu nazwę Nuwenmarkt (później Neumark), czyli Nowy Targ, komtur chełmiński Otto von Luterberg. Z fundacji Zakonu Krzyżackiego powstały niezbędne dla miejskiego założenia obiekty – ratusz, kościół, a w XIV wieku mury obronne i trzy bramy miejskie oraz podwójna fosa.

Dzięki położeniu na ważnym szlaku handlowym, Nowe Miasto umocniło się jako lokalne centrum gospodarcze, prężnie rozwijały się tu różne rzemiosła: garncarstwo, kowalstwo, szewstwo, sukiennictwo i wiele innych.

Wart podkreślenia jest historyczny udział miasta w bitwie pod Grunwaldem. To niedaleko stąd, pod Bratianem, po dwunastu pontonowych mostach wojska krzyżackie szły po klęskę. W osiągnięciu zwycięstwa nie pomogło im i to, że bojowo nastawieni nowomiejscy mieszczanie wsparli siły Zakonu wystawieniem wspólnej z wójtostwem bratiańskim chorągwi. Po klęsce grunwaldzkiej nastroje w mieście zaczęły powoli przechylać się na stronę polską. W kronikach pojawiła się nazwa Nowe Myastko.

W nowożytnej historii miasta mocno odcisnęły się wydarzenia wojen szwedzkich i wojny 7-letniej, a także zarazy dżumy (XVIII w.) i cholery (dwukrotnie w pierwszej połowie XIX w.) W czasie zaboru pruskiego Neumark był stolicą powiatu lubawskiego. Wpływy polskie nadal były tu silne. Po I wojnie, na mocy Traktatu Wersalskiego, miasto znalazło się w granicach odradzającej się po zaborach Polski i weszło w skład województwa pomorskiego. Przez kilkanaście lat nosiło nazwę Nowemiasto-Pomorze, nazywane było również Nowym Miastem nad Drwęcą. Ostatecznie, od 1. IV. 1937 r. zostało przemianowane na Nowe Miasto Lubawskie.

ZABYTKI
• kościół p.w. św. Tomasza Apostoła - Sanktuarium Matki Boskiej Łąkowskiej, XIV-wieczny, gotycki. Wnętrze zdobią polichromie pochodzące z okresów gotyku, manieryzmu i baroku. Świątynia słynie z największego w Polsce zespołu malowideł ściennych z pierwszej połowy XVII w. Cennym zabytkiem jest mosiężna płyta nagrobna Kunona von Liebensteina, którą ufundował Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Konrad von Jungingen. Centralny obiekt wyposażenia świątyni stanowi cudowna figura Matki Boskiej Łąkowskiej, przeniesiona w XIX wieku z podmiejskich Łąk Bratiańskich,
• fragmenty dawnych obwarowań wraz z basztami bram Brodnickiej i Lubawskiej,
• dawny kościół ewangelicki z 1912, ulokowany na środku rynku – obecnie kino,
•ruiny klasztoru OO. Reformatów w Łąkach Bratiańskich (teren poklasztorny administracyjnie podlega miastu),
•domy z XIX wieku.

W 1996 roku w Nowym Mieście Lubawskim, na terenie oficyny jednej z kamienic w rynku, robotnicy budowlani odkryli na głębokości ok. 1 metra pojemnik ze złotymi monetami. Były to weneckie dukaty (cekiny) z XIII i XIV wieku. Skarb monet jest na tyle cenny, że Nowe Miasto Lubawskie założył w 1325 roku komtur chełmiński Otto von Lutterberg (w latach 1334 – 1335 komtur nowomiejski) i obowiązywała tu moneta niemiecka. Do dziś dziewięć sztuk cekinów ze skarbu, w tym 8 weneckich i 1 duński, znajduje się na wystawie stałej w oddziale archeologicznym Muzeum Okręgowego w Toruniu, w Domu Eskanów przy ulicy Łaziennej.

W roku 2012 podczas Dni Nowego Miasta Lubawskiego oficjalnie wybita został moneta okolicznościowa upamiętniająca znalezienia skarbu: 1 CEKIN NOWOMIEJSKI. Pamiątkową monetę można wybić samodzielnie w Centrum Informacji Turystycznej***.

zdjęcia: S. Ulatowski

Miejskie Centrum Kultury
ul. 19 Stycznia 17a
13-300 Nowe Miasto Lubawskie
tel: 56474-28-24
mck@mcknml.pl
www.mcknml.pl

Miejskie Centrum Kultury powstało na bazie Nowomiejskiego Domu Kultury, którego otwarcie połączone z Wojewódzką Inauguracją Roku Kulturalnego i Sezonu Artystycznego nastąpiło 24 września 1977 roku. W budynku mieści się sala widowiskowa z dwustoma miejscami i zapleczem scenicznym. Są również pracownie specjalistyczne – plastyczne, muzyczne, fotograficzne oraz sala klubowa. Od 1990 roku do Miejskiego Centrum Kultury należą Kino „Harmonia” oraz Muzeum Ziemi Lubawskiej. Miejskie Centrum Kultury realizuje podejmowanie przedsięwzięcia, nie tylko w tych trzech obiektach, ale i poza swą siedzibą. Żadna kulturalna czy rekreacyjna impreza w mieście nie odbywa się bez udziału Miejskiego Centrum Kultury. Miejskie Centrum Kultury w Nowym Mieście Lubawskim, jest samorządową instytucją kultury, której podstawowym celem statutowym jest upowszechnianie kultury poprzez prowadzenie wielokierunkowej działalności artystycznej i edukacyjnej.

W Miejskim Centrum Kultury działają:

1. Koła zainteresowań:
- Koło plastyczne
- Koło teatralne "Do Jutra"

2. Zespoły:

- Chór "Harmonia": Chór „Harmonia” powstał 3 maja 1898 roku w Nowym Mieście Lubawskim. Zrodził się z potrzeby kultywowania polskiej pieśni narodowej, ludowej i patriotycznej. W latach dwudziestych ubiegłego stulecia z chórem współpracował znany kompozytor Feliks Nowowiejski. Czas wojny zniszczył cały materialny i artystyczny dorobek chóru. Zespół wznowił działalność w 1946 roku. Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte to wspaniały okres w życiu „Harmonii”. Wtedy to właśnie zajmowała ona czołowe lokaty na ogólnopolskich konkursach śpiewaczych w Olsztynie, Bydgoszczy, Gdańsku i Warszawie. Śmierć długoletniego i zasłużonego dyrygenta Józefa Urbanowskiego (1970) przerwała działalność chóru. Reaktywowanie tak znaczącego dla regionu towarzystwa przypada na rok 1976. Od tegoż roku „Harmonia” na stałe związała się z Nowomiejskim Domem Kultury. Działalność chóru ponownie rozkwitła. Chór występował zarówno na uroczystościach kościelnych, państwowych jak i również na ogólnopolskich przeglądach chóralnych. Lata dziewięćdziesiąte ubiegłego stulecia to okres, w którym „harmoniści” zaczynają wyjeżdżać z koncertami poza granice kraju: Niemcy, Francja, Włochy i wielokrotnie Litwa. W 105 rocznicę chóru „Harmonia” została wydana ich pierwsza płyta CD pod tytułem „Jubileusz”. Rok 2008 to data 110 – lecia istnienia zasłużonego chóru. Dyrygentem chóru jest Zbigniew Ewertowski.

- Zespół taneczny "Bagatelka": Zespół taneczny „Bagatelka”, czyli dziecięcy zespół tańca nowoczesnego powstał pod koniec 1999 roku. Pierwszy oficjalny występ miał miejsce podczas otwarcia hali widowiskowo – sportowej 6 stycznia 2000r. i od tej pory datuje się historia zespołu. Dziewczęta swoimi występami uświetniają imprezy: lokalne, powiatowe i wojewódzkie o charakterze artystycznym i rozrywkowo – sportowym. „Bagatelki” najlepiej czują się tańcząc etiudy i inscenizacje taneczne oraz układy hip – hopowe. Dziewczyny trenują jako zespół w stałym składzie od listopada 2010 roku. Instruktorem i choreografem zespołu jest Marlena Rymer.
- Zespół taneczny "B Kwadrat": Dziewczęta uczęszczają na zajęcia taneczne od 2000 roku. Wiele sukcesów wojewódzkich i ogólnopolskich uzyskały jako zespół taneczny „Bagatelka”. W 2007 roku „Starsze Bagatelki” podjęły decyzję o zmianie nazwy zespołu i tytułują się mianem grupy tanecznej B KWADRAT. Grupa posiada bogaty repertuar artystyczny oparty na wielu technikach tańca – od klasycznego, rewiowego, towarzyskiego poprzez formy nowoczesne, takie jak „afro – dance”, „modern” czy „free style” z elementami akrobatyki. Dzięki temu zespół jest gotów uatrakcyjnić swoimi prezentacjami każdą imprezę, dostosowując program odpowiednio do warunków scenicznych. Wielokrotnie dziewczęta  zdobywały  czołowe miejsca na ogólnopolskich festiwalach i przeglądach tanecznych. Instruktorem zespołu jest Marlena Rymer.

- Mini Studio Piosenki: Mini Studio Piosenki działa w Miejskim Centrum Kultury od wielu lat. Jego członkowie reprezentują miasto na wielu konkursach i festiwalach wokalnych o charakterze wojewódzkim, ogólnopolskim i międzynarodowym. Zazwyczaj z konkursów tych wracają z nagrodami. Najwięcej sukcesów  na przełomie ostatnich trzech lat odniosła Oliwia Mowińska, która zgodnie z regulaminem Międzynarodowego Festiwalu Piosenki i Tańca w Koninie jest najlepszą wokalistką w Europie w kategorii 12 - 13 lat. Instruktorem jest Sylwia Pisarska.

- Młodzieżowa Orkiestra Dęta: Młodzieżowa orkiestra dęta istnieje od 2000 roku. Od 2008 roku kapelmistrzem orkiestry jest p. Grzegorz Orłowski. Od tego momentu orkiestra  systematycznie zwiększa swój skład i wzbogaca repertuar. W ponad trzydziestoosobowej orkiestrze grają zarówno dzieci, młodzież jak i osoby dorosłe. Zespół aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym miasta i regionu uświetniając swoimi występami zarówno imprezy kulturalne jak i imprezy patriotyczne, kościelne, plenerowe  itp. W zasadzie żaden przemarsz jak i imprezy plenerowe nie odbędą się bez jej udziału.

- Zespół taneczny "Mini Bagatelka": Zabawa tańcem i chęć rozwijania zamiłowania do tańca – to główne powody, którymi kierowały się najmłodsze dziewczynki i ich rodzice, przychodząc na zajęcia do MCK. I tak od grudnia 2010 roku powstała najmłodsza grupa taneczna MINI BAGATELKA, która liczy obecnie 20 ślicznych, radosnych dziewczynek w wieku od 6 – 10 lat.

- Dziecięcy Zespół Teatralny: Od października 2010 roku w Miejskim Centrum Kultury istnieje dziecięca grupa teatralna skupiająca wokół siebie dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Ideą spotkań są gry i zabawy teatralne, integracyjne i grupowe ułatwiajace dzieciom współpracę z innymi, minimalizując napięcie przed publicznym wystąpieniem, jak również pozwalające pokonać własną nieśmiałość. Instruktorem grupy jest Małgorzata Piwowarczyk

- Chór "Cantamus": Chór „Cantamus” to najmłodsze dziecko Miejskiego Centrum Kultury. Tworzą go ludzie związani z muzyką zarówno zawodowo jak i amatorsko. Repertuar stanowią pieśni popularne, ludowe, religijne i wiele innych. Zespół wciąż poszukuje chętnych zapaleńców do wspólnej pracy. Dyrygentem chóru jest Iwona Mrozińska.

3. Kluby

- Klub Szachowy "Hetman": Szachiści działają w Miejskim Centrum Kultury od lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Początkujący miłośnicy tej "królewskiej gry" poznają technikę gry  w szkółce szachowej. Wytrawni gracze skupieni w "Hetmanie" to czynni działacze Warmińskiego Związku Szachowego, niejednokrotnie wicemistrzowie i mistrzowie wielu turniejów zarówno  wojewódzkich jak i ogólnopolskich. Instruktorem klubu jest Feliks Stachowicz.

- Klub Rękodzieła Artystycznego „Nowomiejskie Koronczarki”: Klub skupia miłośniczki rękodzieła artystycznego, czyli osoby bardzo cierpliwe i wrażliwe na piękno. Członkinie uczą się podstaw koronek frywolitkowych oraz różnego rodzaju haftu.
Członkinie prezentują swoje prace podczas imprez lokalnych, festynów, świąt państwowych i kościelnych. Ich prace zobaczyć można podczas wojewódzkich przeglądów w Golubiu Dobrzyniu. W roku bieżącym Nowomiejskie Koronczarki uczestniczyły w II Ogólnopolskich Targach Chłopskich w Olsztynku oraz na Warmińskim Kiermasie Tradycji Dialogu Zabawy „Wrota Warmii w Bałdach”. Instruktorem klubu jest Zyta Dreszler.

4. Ognisko muzyczne
Nauka gry na instrumentach. powstało na bazie Społecznego Ogniska  Artystycznego, które działa na  terenie Nowego Miasta od ponad 45 lat. Jego działalność skupia się głównie na nauce gry na instrumentach oraz na poszerzaniu wiedzy ogólnomuzycznej. Przez lata swej pracy  wykształciło i ukierunkowało artystycznie wiele pokoleń. W zależności od potrzeb zajęcia odbywają się jeden lub dwa razy w tygodniu w wymiarze 30, 45 lub 60 minut. Lekcje prowadzi profesjonalna kadra w następujących klasach:
-  fortepianu
-  skrzypiec
-  gitary
-  akordeonu
-  keyboardu

5. Kino "Harmonia"

 

Kino mieści się w dawnym kościele ewangelickim – obiekcie wpisanym w rejestr  zabytków. Repertuar kina jest zróżnicowany, widzowie mają możliwość oglądania najciekawszych filmów wchodzących na ekrany. W budynku kina odbywają się również inne imprezy kulturalne m. in. koncerty, przeglądy piosenki, przedstawienia teatralne i inne.

Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
Ul. Jagiellońska 20
13-300 Nowe Miasto Lubawskie
tel.: 56 474 20 13
fax: 56 474 32 13
www.mosirnml.pl
e-mail: mosir.nowemiasto@neostrada.pl

1. Hala sportowa: nowoczesna, pełnowymiarowa hala widowiskowo-sportowa o wymiarze 5mx26m z trybuną na 350 miejsc siedzących. Pełne wyposażenie w sprzęt niezbędny do wszelkich rozgrywek. Istnieje możliwość wynajęcia hali.

2. Boisko: płyta główna boiska o wymiarach 100 m x 70 m. 800 miejsc siedzących na trybunach. Wyposażona również w 6 torową bieżnie lekkoatletyczną o długości 400m z nawierzchnią żużlową. Istnieje możliwość wynajęcia boiska.

3. Hotelik MOSiR czynny 24 godziny.
dysponujemy:
- pokojami: 1,2 i 3 osobowymi z łazienką.
- salą konferencyjną na 100 osób
- stałym łączem internetowym

Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Bogusławskiej w Nowym Mieście Lubawskim
ul. Działyńskich 2 a
13-300 Nowe Miasto Lubawskie
tel. 56 474 27 01
www.bibliotekanml.pl
e-mail: biblmiejsknml@wp.pl

Miejska Biblioteka Publiczna w Nowym Mieście Lubawskim jest samorządową instytucją kultury działającą w obrębie krajowej sieci bibliotecznej.

Placówka udostępnia 42 tys. książek, dysponuje 22 tytułami czasopism bieżących. Tworzy bibliografię regionalną powiatów i Bazę Informacji Lokalnej. Do podstawowych jej zadań należy: gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie materiałów bibliotecznych, pełnienie funkcji ośrodka informacji biblioteczno-bibliograficznej, organizowanie obiegu wypożyczeń międzybibliotecznych, współdziałanie z samorządami lokalnymi i bibliotekami innych sieci w celu zaspokajania zróżnicowanych potrzeb czytelniczych, oświatowych, kulturalnych i informacyjnych mieszkańców naszego regionu.

Działalność kulturalno-oświatowa
Mimo, że "świat biblioteki" obraca się wokół książki, trudno nie dostrzec działalności kulturalno-oświatowej Miejskiej Biblioteki Publicznej. Biblioteka jest ważnym elementem życia kulturalnego w środowisku, w którym funkcjonuje. Stałym ogniwem  działalności kulturalno-oświatowej jest współpraca ze szkołami i grupami tworzącymi kulturę regionu. Biblioteka prowadzi różnorodne zajęcia kulturalno-edukacyjne, do których należą m.in. lekcje biblioteczne, konkursy literackie i plastyczne, zajęcia świetlicowe w okresie ferii zimowych i letnich. Organizowane są cyklicznie (na ogół raz w tygodniu) zajęcia z głośnego czytania połączone często z zajęciami plastycznymi. Ta forma pracy biblioteki cieszy się dużą popularnością wśród małych czytelników. Przez cały rok odbywają się w bibliotece różne imprezy czytelnicze mające na celu upowszechnianie i popularyzowanie książek i czasopism oraz promocję czytelnictwa.

Do cyklicznych form pracy naszej placówki należy zaliczyć:
1. „Białe wakacje w bibliotece”
2. Konkursy literackie prowadzone w ramach obchodów „Dni Drwęcy”
3. Konkursy i prelekcje organizowane w ramach obchodów „Dni Kultury Chrześcijańskiej”
4. Wystawy plastyczne regionalnych twórców.
5. Spotkania uczestników Dyskusyjnego Klubu Książki

 

ATRAKCJE WEEKENDOWE SEZONU

•Wiosna – weekend z przyrodą
duża ilość parków i rezerwatów pozwala spędzić miło weekend wśród zieleni. Najpiękniejsza jest przyroda wczesną wiosną, gdy po zimowym śnie rozkwita, nabiera kolorów i wypełnia powietrze pełną gama zapachów. Warto tez pomyśleć o bliższej znajomości z turystyka konną. Dwa ośrodki w Kurzętniku, „Wiktoria” i „Okser”, polecają naukę jazdy konnej i konne przejażdżki po okolicy.

•Lato – Śladami Krzyżaków
atrakcją nowomiejskiej fary jest wykonana z mosiądzu gotycka płyta nagrobna ufundowana przed 1407 r. przez Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego, Konrada von Jungingena. Przedstawia zakonnego rycerza Kunona von Liebensteina. Płyta o wymiarach 2,5 x 1,4 m przedstawia postać rycerza w zbroi, z tarczą i mieczem u boku. Na głowie nie ma hełmu. Zmarły w 1392 r. brat Kunon był wielce zasłużony dla Zakonu. Pełnił obowiązki Wielkiego Komtura, a przed śmiercią sprawował władzę wójta na zamku w Bratianie. W 1343 r. na bratiańskim zamku odbyło się spotkanie książąt mazowieckich z Wielkim Mistrzem Krzyżackim mające na celu ustalenie granic pomiędzy Mazowszem a Państwem Krzyżackim. Odbyła się tu także ostatnia przed bitwą pod Grunwaldem narada najwyższych dostojników Zakonu. Legenda głosi, że zamek połączony był podziemnym tunelem z leżącym po drugiej stronie Nowego Miasta zamkiem w Kurzętniku. Na leżącej u podnóża tego zamku szerokiej dolinie Drwęcy zbierały się w lipcu 1410 roku wojska krzyżackie. Tu też przybyły wojska Władysława Jagiełły, ale król polski nie zdecydował się na bitwę podczas przeprawy przez Drwęcę. Ostatecznie wielka bitwa odbyła się na polach grunwaldzkich. Nowe Miasto Lubawskie położone jest na samochodowym Szlaku Grunwaldzkim.

•Jesień – czas dla wędkarzy
We wrześniu i październiku w okolicy miasta odbywają się zawody spinningowe, między innymi nad Jeziorem Skarlińskm, obfitującym w wiele gatunków ryb: ukleja, płoć, wzdręga, leszcz, krąp, okoń i szczupak. Przy odrobinie szczęścia późną jesienią trafić można także na okazowe miętusy.

•Zima – dla twardzieli
ogólnopolskie zimowe spływy kajakowe rzekami Drwęca i Wel (Towarzystwo Miłośników Ziemi Lubawskiej – tel. 508-147-232),

 

WEEKEND Z PRZYRODĄ

1 dzień - zwiedzanie miasta - kościół, muzeum, rynek, Ogród Miniatur,
- regionalna kolacja w Zajeździe nad Drwęcą
2 dzień - spacer pieszy lub rowerowy doliną Drwęcy,
- wycieczka do Kurzętnika - zwiedzanie ruin zamku, podziwianie
widoku na dolinę Drwęcy,
- wieczór w kręgielni
3 dzień - wycieczka samochodowa do Lidzbarka Welskiego - spacer po parku, zwiedzanie muzeów,
- spływ kajakowy rzeką Drwęca,
Weekendy szczególne: - czerwiec/lipiec - dni Nowego Miasta Lubawskiego,
- 8 września - wodna procesja,
- październik - zawody spinningowe
- cały rok - spływy kajakowe

Spokojne, ale ciekawe, tranzytowe miasto. Dla turystów atrakcyjna może być także bogata pod względem widokowym i przyrodniczym okolica. W powiązaniu z urozmaiconą rzeźbą terenu występuje bogactwo flory i fauny. Spotkać można tu kilkadziesiąt gatunków ptaków w tym m.in.: nurogęś, bociana białego, zimorodka, wilgę, czarnogłówkę, gągoła oraz podlegające ochronie ssaki – wydrę i bobra. Stanowiąca korytarz ekologiczny dolina Drwęcy jest przyrodniczo chroniona. Rzeka stanowi wymarzony szlak kajakowy, ponieważ daje możliwość bezpośredniego kontaktu z dziką naturą. Dla tej i wielu innych atrakcji z pewnością warto tu przyjeżdżać.

Źródło: Urząd Miejski w Nowym Mieście Lubawskim. Referat Promocji.
Foto: Urząd Miejski w Nowym Mieście Lubawskim. Referat Promocji.