Atrakcyjne miejsca Warmii i Mazur - Kościół Św. Jana Chrzciciela (Orneta)

Kościół św. Jana Chrzciciela jako jedyny na Warmii został  wzniesiony w stylu gotyckim (wiek XIV) przez biskupa warmińskiego Hermana z Pragi.

Po rozbudowie, podczas której dobudowano 10 kaplic, okalających kopułę, w 1494 r. dokonano powtórnej konsekracji, nadając świątyni patronów świętych Jana Chrzciciela i Jana Ewangelistę. W czasie wojny polsko – krzyżackie Kościół bardzo ucierpiał, ale dokonano wówczas remontu, ozdabiając gzyms fryzem ceramicznym, a od XVI wygląd zewnętrzny nie był już zmieniany. Parafia ornecka należała do najznakomitszych i najokazalszych na Warmii. Obecnie istniejący, wspaniały kościół parafialny, nie jest pierwszą świątynią tego miasta. Zapewne już w chwili lokacji tj. 12 sierpnia 1308 r. biskup Eberhard z Nysy wyznaczył beneficjum (źródło utrzymania) proboszczowskie i miejsce na budowę świątyni.

Już dnia 11 lutego 1392 roku znany był proboszcz Ornety - ks. Henryk, którego wymieniał dokument biskupa warmińskiego Eberharda. Nie ulega więc wątpliwości, że musiał istnieć tutaj kościół parafialny. Zapewne był on drewniany. Należy przypuszczać, że pierwsza świątynia stała na tym samym miejscu, na którym jest obecny kościół parafialny. Ówczesne stosunki nakazywały, aby miejsce na kościół wyznaczać w najbliższym sąsiedztwie ratusza. W ten sposób tworzono ścisłą łączność pomiędzy władzą duchowną i świecką.

Obecny gotycki kościół parafialny został zbudowany w latach 1338-1349 r. w czasie rządów biskupa warmińskiego Hermana z Pragi. Na odrębność kościoła orneckiego wskazuje jego kształt bazylikowy, w którym środkowa nawa znacznie przewyższa obie nawy boczne.
Orneta szybko rozbudowała się i rozwinęła gospodarczo. Przybyło mieszkańców miasta, dlatego postanowiono powiększyć świątynię. W XV wieku dobudowano 10 kaplic, leżących jedna obok drugiej, które okalają pierwotną bryłę. W związku z przybudowaniem kaplic zaszła konieczność zmiany konstrukcji dachowej nad nawami bocznymi. Załamania dachowe kaplic zaopatrzono w daleko wysunięte "żygacze" wody.

Pierwszego poświęcenia świątyni orneckiej dokonał biskup warmiński Henryk III Sorbom w 1379 roku ku czci Boga Wszechmogącego, Chwalebnej Dziewicy Maryi i Św. Jana Ewangelisty. W czasie drugiej konsekracji świątynia otrzymała za swoich patronów świątyni Jana Chrzciciela i Jana Ewangelistę.

Kościół ucierpiał w czasie wojny polsko - krzyżackiej w latach 1519 - 1525. Po jej zakończeniu przeprowadzono remont świątyni. Mur ozdobiono ceramiką ceglaną. Zrobiono szczyty kaplic. Od połowy XVI wieku kościół w Ornecie nie był przebudowany zewnętrznie. Około 1900 roku przeprowadzono dokładną renowację świątyni bez istotnych zmian konstrukcyjnych.

Ołtarz główny - wysoki, 3 piętrowy. Ołtarz został ukończony w 1744 roku. W piętrze najniższym mieści się obraz Św. Antoniego z Dzieciątkiem Jezus, pod którym ukryty jest obraz Matki bożej Miłosierdzia (Ostrobramskiej). Po obydwu stronach obrazu znajduje się sześć postaci naturalnej wielkości: na lewo od obrazu - Świętego Piotra, Jana Chrzciciela i Andrzeja. Na prawo od obrazu - Św. Pawła, Jana Ewangelisty i Jakuba Starszego.

Drugie piętro ołtarza - to olejny obraz Św. Elżbiety - patronki miasta. Obok obrazu umieszczono figury świętych, mniejsze niż w pierwszym piętrze; na lewo od obrazu - apostoła Bartłomieja i Mateusza, a po prawej stronie: Św. Filipa i Tomasza.

Na trzecim piętrze ołtarza stoi statua Największej Maryi Panny na półksiężycu w galerii. Po jej lewej stronie jest postać Św. Szymona, a po prawej Św. Judy Tadeusza a obok nich anioły. W zwieńczeniu ołtarza znajduje się scena przedstawiająca Boga Ojca w otoczeniu aniołów. Tabernakulum wieńczą kolumny w stylu korynckim z białego marmuru, gdzie ustawia monstrację w czasie wystawienia Najświętszego Sakramentu.

Więcej informacji – zapraszamy do serwisu Parafii Św. Jana Chrzciciela w Ornecie.

Historia Ornety

Na staropruskim polu osadniczym "Wurmudyten" albo "Wormedythin" powstała w pierwszych latach XIV wieku osada. W dokumencie z 26 marca 1313 roku Orneta została określona jako miasto i tą datę należy traktować jako prawdziwy początek miasta.

Nazwa miasta wywodzi się ze staropruskiej nazwy pola - wormedythin, ale już w początkach XV wieku pojawiła się równolegle nazwa Orneta. Kronikarze z XV - XVI wieku piszą Wormditt, polnisch Orneta. W 1351 roku gmina miejska wykupiła urząd sołecki z rąk dziedziców pierwszego sołtysa i od tej chwili miastem zarządzała Rada Miejska, składająca się z sześciu rajców i dwóch burmistrzów. Do I rozbioru Polski Ornetą zarządzali biskupi, a administrowali nią Krzyżacy.

W roku 1772 po podpisaniu w Petersburgu konwencji rozbiorowej państwa polskiego, Orneta została włączona w granice Prus Wschodnich, i w tych granicach pozostała do 1945 r. W czasie XIX w. Ornetę nękały liczne klęski żywiołowe w postaci pożarów i wojen jednak nie omijały jej i nowinki techniczne.

W 1868 roku włączono Ornetę do sieci telegraficznej, a na początku XX wieku do sieci telefonicznej. Miasto otrzymało połączenie kolejowe z Olsztynem, później Pieniężnem, Morągiem i Lidzbarkiem Warmińskim. Światło elektryczne zapłonęło w Ornecie w 1901 roku. W 1945 r. miasto liczyło ok. 7.000 mieszkańców.

Orneta ma też swoją legendę - "wieki temu żył w Ornecie smok. Był to potwór pożerający nie tylko zwierzęta. Ofiarą padały również kobiety i dzieci. Wielu rycerzy, którzy próbowali uwolnić miasto od tej klęski, padało w walce, aż wreszcie jednemu z nich udało się zabić smoka." Reminescencje tej legendy znalazły odbicie w herbie miasta. Najstarszy wizerunek herbu Ornety znany jest z pieczęci na dokumencie z 1388 roku. Przedstawia on smoka gryzącego się w ogon. W otoku pieczęci zachował się fragment napisu "S.BV... MDIT." Na pieczęciach z XV wieku , sądowej z XVI wieku i pieczęci sekretarza miejskiego z XVIII wieku przedstawiony jest smok zwinięty, leżący na grzbiecie.

Informacje o Kościele w Ornecie równiez na naszej stronie w dziale KULTURA.

Przydatne strony:
Miasto Orneta

Źródło: www.orneta.pl
Źródło: www.orneta.parafia.info.pl
Foto: www.orneta.pl