Atrakcyjne miejsca Warmii i Mazur - Wzgórze Katedralne (Frombork)

Mikołaj Kopernik

Urodził się 19 lutego 1473 r. w Toruniu. Jego ojcem był Mikołaj, zaś matką Barbara - z domu Watzenrode.  W młodości uczęszczał do szkoły parafialnej, gdzie uczył się rachunków, łaciny oraz śpiewu.

Kopernika wychował brat matki Łukasz Watzenrode biskup warmiński. W latach 1491-1495 Mikołaj studiował w Krakowie, który był wówczas ośrodkiem studiów astronomicznych myśli humanistycznej. W 1496 r. wyjechał do Bolonii studiować astronomię. W 1501 roku powrócił do kraju, by po kilku miesiącach wyjechać do Padwy w celu podjęcia studiów na wydziale prawa i medycyny. W 1503 r. uzyskał doktorat z prawa kanonicznego w Ferrarze, po czym powrócił do Polski. Osiadł na Warmii, gdzie do 1510 r. był sekretarzem i lekarzem przybocznym Ł.Watzenrode. W tym roku osiadł we Fromborku, pełniąc funkcje kanonika prowadził jednocześnie obserwacje astronomiczne. Tu napisał swe główne dzieło „De revolutionibus orbium coelestium". Zarys swojej teorii heliocentrycznej przedstawił uprzednio w rozprawie znanej jako „Commentariolus". Przy obserwacji planet posługiwał się głównie trzema instrumentami: kwadrantem słonecznym, sferą armilarną (astrolabium) oraz triquetrum.

W 1516 r. Mikołaj Kopernik został administratorem dóbr kapitularnych. Interesował się zagadnieniami ekonomicznymi - opracował projekt reformy monetarnej, która miała na celu ujednolicenie monety pruskiej i koronnej oraz scentralizowanie kontroli nad produkcją menniczą. W okresie wojny 1519-1521 bronił zamku w Olsztynie, gdy przebywał tam jako administrator komornictwa Kapituły. We Fromborku osiadł w wewnątrz warowni w wieży położonej w południowo-zachodnim narożniku dziedzińca, zwaną do dziś jego imieniem. Pełnił tu dziewięć różnych urzędów. Początkowo był wizytatorem, kanclerzem i przełożonym kasy aprowizacyjnej, później generalnym administratorem biskupstwa. Jako lekarz udzielał pomocy medycznej mieszkańcom miasteczka jak i okolicznych wsi. Do dziś zachowane są jego recepty jakie przypisywał na różne schorzenia. Zmarł w 21 maja 1543 r. Mimo licznych kontrowersyjnych teorii dotyczących miejsca jego pochówku, należy przyjąć, iż jego szczątki spoczywają w katedrze fromborskiej, gdzie zgodnie ze zwyczajem grzebano kanoników nie opodal ołtarzy, które za życia były im przydzielone.

Historia Fromborka

Frombork to miasteczko liczące ok. 2500 mieszkańców. Jest położone nad brzegiem Zalewu Wiślanego, nad krańcami niziny Młynarskiej i Wysoczyzny Elbląskiej, pomiędzy rzekami Baudą i Narusą. W roku 1275 kiedy po kolejnym powstaniu Prusów doszczętnie spalono katedrę w Braniewie biskup warmiński postanowił przenieść kapitułę warmińską i wybudować katedrę we Fromborku. Powstały w wyniku tego wyboru w ostatniej ćwierci wieku XIII kompleks osadniczy składał się z dwóch, całkowicie od siebie niezależnych, jednostek: zespołu katedralnego na wzgórzu i miasta nad brzegiem Zalewu Wiślanego. Każda z nich posiadała odmienne podstawy prawne. Dopiero w końcu wieku XIX tarasy górny i dolny powiązano w jeden zespół, natomiast w roku 1926 Wzgórze Katedralne i miasto połączone zostały administracyjnie.

Miasto założone zostało około roku 1277. Badania archeologiczne nie potwierdziły istnienia tutaj wcześniejszego osadnictwa. Nazwę przyjęto od Najświętszej Marii Panny, patronki katedry. Osadnicy niemieccy nazywali je - Frauenburg, a kanonicy warmińscy w swoich dokumentach pisali Castrum Dominae Nostrae - Gród Naszej Pani. Ona też zajęła miejsce w herbach miasta i kapituły.

Frombork początkowo stanowił własność biskupów warmińskich, od roku 1320 należał do kapituły. Zwany był wówczas Civitas Warmiensis (miasto warmińskie). Tak też było w istocie, gdyż Frombork był stolicą Warmii. Pierwszą udokumentowaną datą nadania praw miejskich jest rok 1310. We Fromborku przebywał Mikołaj Kopernik, który jako kanonik kapituły warmińskiej żył i pracował na Wzgórzu Katedralnym niemal nieprzerwanie od roku 1510 do dnia swojej śmierci w maju 1543 roku. Właśnie tutaj Mikołaj Kopernik opracował "De Revolutionibus", dzieło które odmieniło dotychczasowe pojęcia o wszechświecie. Zespół katedralny na wzgórzu jest klejnotem architektury na Warmii i miejscem, gdzie pochowano Mikołaja Kopernika.

Od czasów założenia życie mieszkańców miasta wiązało się głównie z rybołówstwem i rolnictwem. Z biegiem lat powstawały tutaj warsztaty rzemieślnicze świadczące głównie usługi dla kanoników i służby kościelnej. Już w średniowieczu wymieniano funkcjonowanie we Fromborku cechów krawców, piekarzy, piwowarów oraz gildii rybackiej. Po kilkakrotnych zniszczeniach zabudowy miejskiej w czasie wojen szwedzkich rozpoczyna się w drugiej połowie wieku XVII upadek gospodarczy.

Pewne ożywienie daje się zauważyć po roku 1837, kiedy przeniesiono tutaj siedzibę biskupstwa. Rozwój turystyki, który nastąpił w końcu wieku XIX, spowodowany m.in. uruchomieniem w roku 1899 linii kolejowej, sprzyjał dalszemu rozwojowi miasteczka jako znaczącego już ośrodka turystyczno-wypoczynkowego. Powstało wówczas kilka hoteli, gospód i pensjonatów.

Zarówno warownia katedralna, otaczające ją kanonie, jak i miasto często niszczono w licznych wojnach. II wojna światowa szczególnie ciężko doświadczyła miasto. Front przetoczył się dolnym tarasem, dlatego Wzgórze Katedralne poniosło mniejsze straty. Po zakończeniu wojny Frombork po 173 latach powrócił do Polski.

W latach 1966-1973 prowadzono odbudowę Fromborka, w ramach akcji Związku Harcerstwa Polskiego pod kryptonimem "Operacja 1001 Frombork". 2391 instruktorów i harcerzy za swoją nienaganną pracę, trwającą co najmniej trzy turnusy, otrzymało najwyższe wyróżnienie - tytuł Honorowego Obywatela Fromborka (HOF). "Operacja 1001 Frombork" przygotowywała obchody 500. rocznicy urodzin Kopernika. W roku 1946, podjęto decyzję o zorganizowaniu Muzeum Mikołaja Kopernika. Muzeum to udostępniono zwiedzającym we wrześniu 1948.

Informacje o Wzgórzu Katedralnym również na naszej stronie w dziale KULTURA.

Przydatne strony:
Miasto Frombork

Źródło: www.frombork.pl
Fot. www.frombork.pl
Fot. Jolanta Kosicka

Zdjęcia